Debaty sejmoweIX Kadencja

Interpelacja w sprawie nieprzestrzegania podstawowych zasad udzielania zamówień publicznych powodującego dyskryminację małych i średnich firm

   Na podstawie informacji udostępnionych mi przez Radę Regionalną Izby Gospodarczej w Trzciance zwracam się do Pana jako Ministra sprawującego nadzór, zgodnie z art. 8 ust. 1a Ustawy o Zamówieniach Publicznych nad Prezesem Urzędu Zamówień Publicznych, z interpelacją poselską w sprawie nieprzestrzegania podstawowych zasad udzielania zamówień publicznych, przez co dyskryminowane są głównie małe i średnie firmy, którym odbiera się prawo startu w przetargach nieograniczonych.    Przyzwolenie dysponentom środków publicznych na stawianie subiektywnych warunków wstępnych w ogłoszeniach o przetargach lub specyfikacjach istotnych warunków zamówienia dotyczących przetargów nieograniczonych umożliwia ˝ustawianie˝ przetargów. Praktyka powyższa sugeruje wręcz, że menedżerowie firm przed ogłoszeniem przetargu muszą zabiegać o ˝względy˝ decydentów, ażeby zapisy w ww. dokumentach były korzystne dla ich firmy, a zarazem dyskryminowały firmy będące największą dla nich konkurencją. Natychmiastowa reakcja Pana Ministra pozwoli na to, by wolna i uczciwa konkurencja w Polsce była faktem, a nie fikcją. Podjęcie zdecydowanych działań pozwoli małym i średnim firmom na niczym nieskrępowany rozwój poprzez przywrócenie im prawa do samodzielnego startu w przetargach publicznych, które z mocy ustawy mają być nieograniczone. Obecnie powyższe firmy skazywane są na rolę firm drugiej kategorii w życiu gospodarczym kraju.    Uzasadnienie.    Zgodnie z Ustawą o Zamówieniach Publicznych podstawowym trybem udzielania zamówień publicznych jest przetarg nieograniczony. Powyższy tryb (metoda postępowania) w znaczeniu dosłownym oznacza: rodzaj konkursu połączony ze składaniem ofert, organizowany w celu uzyskania najdogodniejszych warunków wykonania określonych robót lub usług. Tryb nieograniczony oznacza, że przetarg nie może mieć żadnych ograniczeń, niczym nieskrępowany, całkowity, zupełny.    Obecnie za sprawą Urzędu Zamówień Publicznych, który przyzwala na stawianie subiektywnych warunków wstępnych w przetargach nieograniczonych, większość małych i średnich przedsiębiorców jest dyskryminowana, ponieważ odbiera się im prawo wzięcia udziału w powyższych przetargach. Przedmiotowa sprawa dotyczy szerokiego kręgu przedsiębiorców z terenu całego kraju.    Na potwierdzenie tego zjawiska pozwolę sobie dołączyć do niniejszej interpelacji następujące przykłady (zał. 1).*)    W art. 1 Ustawy o zamówieniach publicznych zapisane jest między innymi, że ustawa określa zasady, formy i tryb udzielania zamówień publicznych. Tak więc każda czynność zamawiającego musi mieć oparcie w zapisach ustawy. Art. 14 UoZP stanowi, że podstawowym trybem udzielania zamówień publicznych jest przetarg nieograniczony. Oznacza to, iż powinna być to procedura niczym nieskrępowana, niemająca żadnych ograniczeń, całkowita i zupełna. Z art. 16 i 18 cytowanej ustawy wynikają dwie fundamentalne dla prawa zamówień publicznych zasady, a mianowicie zasada równego traktowania podmiotów ubiegających się o zamówienie publiczne oraz zasada powszechności dostępu wraz z nakazem stosowania przez dysponenta środków publicznych równych zasad określonych w rozdziale trzecim ustawy wobec wszystkich potencjalnych oferentów. Art. 16 nakazuje również prowadzenie postępowania o udzielenie zamówienia publicznego w sposób gwarantujący zachowanie uczciwej konkurencji, o której nie może być mowy w przypadku postawienia bezprawnych subiektywnych warunków wstępnych. Sformułowanie przez zamawiającego warunków dodatkowych w formie uniemożliwiającej w ogóle przystąpienie do postępowania przetargowego części przedsiębiorców jest niedopuszczalną formą wykluczenia. Wykluczenie bowiem może nastąpić wyłącznie w przypadkach enumeratywnie określonych w ustawie, tj. w art. 19. Dodać jeszcze w tym miejscu należy, że ustawodawca w art. 24 ust. 3 podkreślił, iż z postępowania prowadzonego bez wstępnej kwalifikacji nie można wykluczyć oferenta, który zobowiązał się przedstawić (przedłożyć w ofercie) wymagane dokumenty przed upływem terminu do składania ofert. Należy pamiętać, iż dostawca lub wykonawca chcący przystąpić do postępowania o zamówienie publiczne jest podmiotem gospodarczym, którego głównym zadaniem jest osiąganie zysków. Dlatego też nikt nie zaryzykuje zainwestowania środków w przygotowanie oferty, wiedząc, iż ze względu na wskazane warunki, nie spełniając chociażby jednego z nich, nawet w minimalnym stopniu, zostanie oceniony negatywnie. Oczywisty jest fakt, iż zamawiający musi mieć możliwość ustalenia zdolności oferenta do wykonania zamówienia publicznego. Dlatego też dostawcy lub wykonawcy zobowiązani są, przystępując do postępowania, złożyć oświadczenia, będące wyrazem ich przekonań, o spełnianiu warunków, o których mowa w art. 22 ust. 2 UoZp, a także do załączenia na żądanie zamawiającego dokumentów określonych w Rozporządzeniu MSW i Adm. z 24.06.2002 r. (DzU Nr 91, poz. 817). Jednakże sam fakt oceny wyżej wskazanych zdolności powinien następować już w toku postępowania o zamówienie publiczne (po otwarciu ofert), w oparciu o kryteria oceny spełniania warunków wymaganych od dostawców i wykonawców, o których mowa w art. 24 oraz art. 35 ust. 1 pkt 2, czego dokonuje się na podstawie zgromadzonej dokumentacji (czynników służących za podstawę oceny). W przypadku uzasadnionych wątpliwości na podst. art. 19 ust. 1 pkt 7 zamawiający może wykluczyć oferenta z postępowania, jeżeli jego zdaniem nie spełnia warunków określonych przez ustawodawcę w art. 22 ust. 2 lub nie złożył wiarygodnych dokumentów potwierdzających ich prawdziwość, podając uzasadnienie faktyczne oraz prawne. Powyższy, nakazany ustawowo, sposób przeprowadzania oceny spełniania warunków uprawniających do wzięcia udziału w przetargu pozwala na pełną realizację prawa do złożenia ofert zagwarantowaną wszystkim firmom oraz w pełni wyczerpuje znamiona przetargu faktycznie nieograniczonego, dając jednocześnie możliwości sprawdzenia wiarygodności oferentów przez zamawiającego. Przy sprawdzaniu ofert wyróżnia się dwie odrębne procedury. Pierwsza z nich dotyczy sprawdzenia prawa oferenta do ubiegania się o zamówienie publiczne oraz jego zdolności do wykonania zamówienia, druga natomiast wyboru najkorzystniejszej oferty. Jednak w naszym przypadku większość oferentów pozbawia się możliwości zostania oferentem poprzez ustanowienie dodatkowych subiektywnych warunków. Tym samym ocenę oferenta pod względem zdolności do wykonania zamówienia należy uznać za fikcję. Wiadome bowiem jest, iż o takiej zdolności nie może decydować tylko jedno czy dwa kryteria, w dodatku zawierające niczym nieuzasadnione granice brzegowe, lecz całokształt okoliczności wynikający z dokumentacji, która powinna zostać przez zamawiającego zgromadzona na podstawie obowiązujących przepisów prawnych. Warto w tym miejscu powołać się na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, który stwierdził, iż wynikający z art. 32 Konstytucji RP nakaz jednakowego traktowania przez władze publiczne podmiotów prawa w obrębie określonej klasy polega na tym, że wszystkie podmioty prawa charakteryzujące się daną cechą istotną w równym stopniu mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez zróżnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących (orzeczenie TK z 9.03.1988 r., sygn. U. 7/87). W naszym przypadku wszystkie podmioty gospodarcze nie są traktowane równo według zasad określonych w ustawie o zamówieniach publicznych, a dyskryminacja części podmiotów jest oczywista.    Reasumując, przetarg nieograniczony jest procedurą w pełni otwartą, w ramach której oferty mogą składać wszyscy (bez wyjątku) zainteresowani przedsiębiorcy (art. 28 ust. 2 ustawy o zamówieniach publicznych). Art. 25 ust. 1 ustawy o finansach publicznych gwarantuje prawo realizacji zadań finansowanych ze środków publicznych ogółowi podmiotów, chyba że ustawy stanowią inaczej. Tak więc wszelkie ograniczenia w dostępie do zamówień finansowanych ze środków publicznych, jako odstępstwo od powyższej zasady, muszą mieć oparcie (uzasadnienie) w przepisach ustawowych, a przepisy te nie mogą być interpretowane rozszerzająco. Tak więc warunki ˝ograniczające˝ krąg potencjalnych oferentów, które dotyczą ich cech podmiotowych, muszą wynikać z zapisów ustawowych. Uwzględnienie i poszanowanie zasad wypływających z rozdziału trzeciego ustawy o zamówieniach publicznych dla zamawiających jest obligatoryjne i stosowanie zasad tam przedstawionych jest obowiązkowe dla wszystkich, do czego zobowiązują zapisy w art. 18 oraz art. 12a ustawy o zamówieniach publicznych. Przyzwolenie zamawiającym na bezprawne, subiektywne formułowanie warunków wstępnych dotyczących przedsiębiorców prowadzi wprost do zwiększania się liczby zjawisk patologiczynch w życiu gospodarczym kraju, a w pełni wolna i uczciwa konkurencja nie istnieje.    W uzasadnieniu do projektu ustawy o zamówieniach publicznych (druk sejmowy nr 310) czytamy: ˝Dobre prawo musi skutecznie likwidować lub co najmniej ograniczać możliwości korupcji. Najlepszym środkiem zapobiegawczym jest wprowadzenie zasady wolnej konkurencji między przedsiębiorstwami ubiegającymi się o zamówienie i jak najbardziej precyzyjne opisanie ram prawnych tej konkurencji. Wszelkie wyjątki od zasady konkurencji, uzasadnione wyłącznie ważnym interesem państwa, są określone w samej ustawie˝.    Wielu przedsiębiorców zadaje sobie pytanie retoryczne: Jaki ważny interes Państwa uzasadnia ograniczanie konkurencji w opisanych przypadkach?    Zwracam się do Pana Ministra z prośbą o ustosunkowanie się do przedstawionych w niniejszej interpelacji tez i informacji oraz podjęcie działań mających na celu likwidację pojawiających się w ramach obowiązującego prawa patologii.    Łączę wyrazy szacunku    Poseł Andrzej Aumiller    Poznań, dnia 17 listopada 2003 r.