Debaty sejmoweIX Kadencja

Interpelacja w sprawie trybu wprowadzenia oraz konsekwencji społeczno-gospodarczych nowelizacji rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002 r. dotyczącego podatku akcyzowego

   Z informacji, które do mnie napłynęły z dużych firm branży chemii organicznej, wynika, że ostatnio wprowadzone nowelizacje do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002 r. w sprawie podatku akcyzowego (DzU nr 27, poz. 269, z późn. zm.) są nie tylko niezgodne z art. 217 Konstytucji RP, ale nie wykonują we właściwy sposób upoważnienia ustawowego, w szczególności zobowiązującego Ministra Finansów do uwzględnienia w akcie normatywnym specyfiki produkcji i obrotu poszczególnymi wyrobami akcyzowymi.    Z informacji o zakresie stosowania przepisów prawa podatkowego, wydanej w sierpniu przez jeden z urzędów skarbowych, wynika, że z dniem 1.09.2003 r. na rynku nie będą występowały nieobciążone podatkiem akcyzowym komponenty mogące tylko potencjalnie służyć do wytwarzania paliw silnikowych w drodze mieszania produktów naftowych. Oznacza to, iż krąg podmiotów podlegających opodatkowaniu (producentów, sprzedawców i importerów uznawanych za podmioty podlegające opodatkowaniu tym podatkiem) został określony w taki sposób, że powstają istotne wątpliwości co do zakresu podmiotowego obowiązku w podatku akcyzowym. Interpretacja zaprezentowana przez organ podatkowy prowadzi bowiem do wniosku, że od dnia 1.09.2003 r. podatkowi akcyzowemu podlegają ci wszyscy przedsiębiorcy, którzy produkują, sprzedają i importują wyroby, które nawet tylko potencjalnie mogą zostać dodane do paliw silnikowych, pomimo że faktycznie wyroby te nie zostaną wykorzystane przy produkcji paliw silnikowych jako dodatki lub domieszki do nich. Do paliw można bowiem dodać praktycznie wszystkie węglowodory od C5 do C9 i niektóre cięższe, szereg alkoholi, estrów, eterów i mieszaniny tych substancji. Oznaczałoby to, że podatkowi akcyzowemu może podlegać większość chemikaliów organicznych, co jest nie do pogodzenia z zasadą jednoznacznego określania przedmiotu i podmiotu opodatkowania. Takie określenie przedmiotu opodatkowania prowadzi do braku możliwości wskazania, kto z dniem 1.09.2003 r. stał się podatnikiem podatku akcyzowego, gdyż podatkowi temu podlega m.in. produkcja i sprzedaż wyrobów akcyzowych. Skoro nie można jednoznacznie określić, jakie wyroby mogą zostać uznane za ˝dodatki lub domieszki do paliw˝ - przy czym ani ustawa, ani rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie podatku akcyzowego nie zawierają zamkniętego katalogu takich wyrobów - to nie można też jednoznacznie określić, kto jest podatnikiem podatku akcyzowego. Sytuacja taka pozwala na dowolną interpretację organów podatkowych w trakcie ewentualnych kontroli przeprowadzanych u podatników, którzy co prawda produkują wyroby, które można teoretycznie zmieszać z paliwami, lecz zaopatrują np. wyłącznie jednego odbiorcę produkującego tylko lakiery lub farby. Czy w takim przypadku wyroby produkowane przez takiego podatnika można uznać za ˝towary przeznaczone do użycia jako dodatki lub domieszki do paliw silnikowych˝? Odbiorca tych wyrobów nie dodaje przecież zakupionych produktów do paliw. Jakie jest uzasadnienie naliczania w takim przypadku podatku akcyzowego? Nie sposób nie zauważyć, że odbiorca tych wyrobów zakupi mniej produktów ze względu na znacznie wyższą niż poprzednio cenę ˝wyrobu akcyzowego˝, co może spowodować zmniejszenie produkcji.    Szanowny Panie Ministrze! O tym, że przemysł chemiczny przeżywa poważne trudności, najlepiej powinno wiedzieć Ministerstwo Finansów, przygotowując nowe rozwiązania prawne, tymczasem już pobieżna analiza pozwala na uznanie, iż opodatkowaniem objęto nieoznaczoną bliżej grupę wyrobów, które mogą zostać uznane za dodatki do paliw silnikowych. Wywoła to olbrzymie konsekwencje finansowe dla wszystkich uczestników obrotu z tego względu, że brak pozytywnej listy towarów, których produkcja lub sprzedaż powoduje powstanie obowiązku podatkowego w akcyzie, spowoduje konieczność naliczania tego podatku na ogólnych zasadach przez wszystkich producentów wyrobów tylko dlatego, że mogą być uznane za dodatki do paliw. To z kolei wywoła drastyczne podniesienie cen na ww. produkty. Zważywszy też, że akcyza jest podatkiem cenotwórczym, objęcie nią tak szerokiego katalogu wyrobów doprowadzi do znacznego wzrostu cen na wiele towarów, począwszy od lakierów, farb i tworzyw sztucznych, a nawet, jak się wydaje - przy możliwej szerokiej interpretacji przepisów rozporządzenia - olejów spożywczych czy oliwek kosmetycznych.    Większości producentów nie stać też na kredytowanie skarbu państwa przez okres kilkudziesięciu dni (średnio 15 dni każdego miesiąca + 25 dni od terminu rozliczenia podatku VAT + 60 dni, które przysługują organom skarbowym na dokonanie zwrotu podatku). Ponieważ wysokość podatku akcyzowego jest znacznie wyższa od wartości opodatkowanych nim towarów, wchodzą tu w grę kwoty wielomilionowe. Dla przykładu: tona jednego z podstawowych surowców do syntez chemicznych - benzenu ma na dzień 8 września br. wartość wg ICIS kontrakt 316 EUR, co odpowiada kwocie 316 EUR x średnio 4,40 zł = 1.390 zł. Równocześnie przy gęstości 0,86 Mg/m3 uzyskujemy 1.000 kg/0,86 kg/l x 1,800 zł/l = 2.093 zł akcyzy od tony benzenu. Jest to kwota półtorakrotnie przewyższająca wartość samego towaru. Ponieważ akcyza doliczana jest do podstawy opodatkowania podatkiem VAT, więc do ceny powiększonej o podatek akcyzowy naliczany jest podatek VAT. W rezultacie nabywca benzenu zamiast zapłacić dotychczasowe 1.390 zł + 306 VAT = 1.696 zł za tonę benzenu, zapłaci (1.309 + 2.093) zł + 766 zł VAT = 4.249 zł, z czego na same podatki przypada 2.859 zł, a wartość benzenu to tylko 1.390 zł. Aby kupić tonę benzenu, należy udzielić skarbowi państwa trzymiesięcznego nieoprocentowanego kredytu w dwukrotnie wyższej wysokości od wartości nabywanego towaru. Dla porównania: jeżeli benzen przetwarzany jest w etylobenzen, ten w styren, a ze styrenu produkowane są kauczuki butadienowo-styrenowe i z nich wreszcie opony samochodowe, to cykl zaangażowania środków w finansowanie tej produkcji przez wszystkich producentów w łańcuchu przetwórczym jest łącznie porównywalny z wynikającym z rozporządzenia okresem zwrotu podatku. Skutki takie, jeżeli zostały założone przez Ministerstwo Finansów jako korzystne dla skarbu państwa, spowodują w krótkim czasie załamanie płynności finansowej i upadek znacznej części uczestników rynku producentów chemikaliów.    Moim zdaniem konsekwencji takich można było uniknąć, gdyby Ministerstwo Finansów wykonało obowiązek nałożony na Ministra Finansów i przed wprowadzeniem w życie nowych przepisów uwzględniło specyfikę produkcji i obrotu w przemyśle chemii organicznej. Ministerstwo Finansów powinno wiedzieć, że takim konsekwencjom zapobiega rozwiązanie systemowe zbliżone do stosowanych w przypadku produkcji i sprzedaży spirytusu, w szczególności zastosowanie neutralnego z punktu widzenia producentów innych produktów niż paliwa silnikowe oraz dodatki i domieszki do tych paliw, systemu szczególnego nadzoru podatkowego w obrocie komponentami, które mogą służyć do produkcji paliw.    W pierwszej kolejności jednak Minister Finansów powinien określić, które z wyrobów mają być uznane za wyroby akcyzowe, tj. wydać rozporządzenie określające jasno przedmiot opodatkowania podatkiem akcyzowym poprzez enumeratywne wskazanie substancji chemicznych, których produkcja, sprzedaż lub import podlegają opodatkowaniu podatkiem akcyzowym. Wprowadzona bowiem nowa regulacja, co wyżej wykazałem, uzasadnia zarzut, że jest niekompletna i sprzeczna z art. 217 Konstytucji RP.    Należy ponadto zauważyć, że Minister Finansów objął opodatkowaniem na podstawie ww. rozporządzenia także inne kategorie wyrobów, uznając za wyroby akcyzowe ˝dodatki lub domieszki do olejów opałowych˝. Z załącznika nr 6 do ustawy o VAT wynika, że wyrobem akcyzowym są m.in. (poz. 1) ˝Produkty rafinacji ropy naftowej oraz wszystkie towary przeznaczone do użycia jako paliwa silnikowe albo jako dodatki lub domieszki do paliw silnikowych bez względu na symbol PKWiU˝. W załączniku nr 1 do rozporządzenia w sprawie podatku akcyzowego (poz. 11a) wskazano, że wyrobami akcyzowymi są ˝towary przeznaczone do użycia jako paliwa silnikowe albo jako dodatki do paliw silnikowych oraz olejów opałowych˝. Ustawa nie wymienia wśród towarów akcyzowych ˝dodatków oraz domieszek do olejów opałowych˝. Minister Finansów uzupełnił w tym zakresie regulację ustawową, co stanowi przekroczenie zakresu upoważnienia ustawowego, uzasadniające wyeliminowanie tej regulacji z obrotu prawnego.    Szanowny Panie Ministrze! Oczekuję przede wszystkim wyjaśnienia, czy Ministerstwo Finansów ustaliło, przygotowując projekt nowelizacji rozporządzenia, pełne skutki finansowe jego wejścia w życie, ze szczególnym uwzględnieniem wpływu nowych rozwiązań na branżę chemii organicznej.    Proszę też o podjęcie działań legislacyjnych zmierzających do usunięcia niezgodności rozporządzenia z Konstytucją RP. Jeżeli takie działania nie zostaną niezwłocznie podjęte, grupa uprawnionych posłów złoży taki wniosek do Trybunału Konstytucyjnego.    Poseł Kazimierz Pietrzyk    Warszawa, dnia 16 września 2003 r.