Debaty sejmoweIX Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie przestrzegania praw żołnierzy w polskich jednostkach wojskowych SFOR w Bośni i Hercegowinie oraz KFOR w Kosowie

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na interpelację pana posła Tadeusza Gajdy w sprawie przestrzegania praw żołnierzy w polskich jednostkach wojskowych SFOR w Bośni i Hercegowinie oraz KFOR w Kosowie (554), uprzejmie proszę o przyjęcie następujących wyjaśnień.    Na wstępie pragnę zapewnić pana marszałka, że w pełni doceniam ryzyko, na jakie są narażeni żołnierze pełniący służbę wojskową poza granicami państwa, a szczególnie w strefach działań wojennych, oraz trud ich służby. Podzielam także pogląd, że po powrocie do kraju powinni oni mieć możliwość kontynuowania karier wojskowych.    W zakresie odpowiedzi na pierwsze pytanie dotyczące braku stabilności w służbie pełnionej w kraju oraz małej skuteczności działań rekonwersyjnych niech mi wolno będzie zauważyć, że trwający aktualnie proces restrukturyzacji sił zbrojnych jest konsekwencją uwarunkowań politycznych, wojskowych i ekonomicznych, wynikających m.in. z naszego członkostwa w NATO. Dokonuje się on przy ograniczonych środkach finansowych. Zachodzące zmiany zdeterminowały konieczność dokonania głębokich przekształceń w siłach zbrojnych RP. Dotyczy to przede wszystkim zmian w składzie strukturalnym i ilościowym związków operacyjnych i taktycznych oraz modernizacji systemów dowodzenia, a także uzbrojenia. Zakładany stan liczebny sił zbrojnych RP (150 tys. stanowisk etatowych), określony w ustawie z dnia 25 maja 2001 r. o przebudowie i modernizacji technicznej oraz finansowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej w latach 2001-2006 (DzU nr 76, poz. 804), powoduje konieczność zlikwidowania określonej ilości związków taktycznych i samodzielnych oddziałów, a także znaczną redukcję utrzymywanych w czasie pokoju stanów osobowych. W praktyce oznacza to likwidację, przeformowanie lub przedyslokowanie wielu jednostek wojskowych.    Pragnę podkreślić, iż przy planowaniu wszelkich zmian - w kontekście potrzeby dokonania niezbędnych przekształceń struktury kadry zawodowej - w pierwszej kolejności zatrudniana jest kadra o wysokich i przydatnych dla sił zbrojnych kwalifikacjach oraz nieposiadająca wysługi uprawniającej do nabycia minimalnych praw emerytalnych. Niewątpliwie w wielu przypadkach będzie to skutkować także koniecznością zmiany miejsca zamieszkania. Minister obrony narodowej w ramach swoich ustawowych kompetencji dąży do realizacji działań personalnych w stosunku do kadry zawodowej restrukturyzowanych jednostek wojskowych zgodnie z obowiązującą pragmatyką kadrową, uwzględniając jej interesy.    Niech mi wolno będzie wszakże dodać, iż przy tak wielkich zmianach, jakie towarzyszą polskim siłom zbrojnym, należy liczyć się także z tym, iż niestety zdarzą się przypadki, kiedy trzeba będzie zwolnić żołnierza zawodowego, pomimo spełniania przez niego wszystkich niezbędnych wymagań dla kontynuowania służby. W stosunku do takich żołnierzy Ministerstwo Obrony Narodowej prowadzi szeroko zakrojone działania rekonwersyjne. W latach 1996-2001 objęto nimi ok. 27 tys. żołnierzy zawodowych. Z informacji i doradztwa zawodowego skorzystało ok. 10 tys. osób, programem przekwalifikowania objęto 4320, a pośrednictwem pracy 7303 osób. Organizowano targi i giełdy pracy oraz uruchomiono pilotażowy program praktyk zawodowych. Działania te będą kontynuowane przy jednoczesnym tworzeniu liczniejszej sieci terenowych struktur rekonwersji kadr.    Odnośnie do wyrażonej przez pana posła T. Gajdę wątpliwości w zakresie ˝braku gwarancji powrotu żołnierza na stanowisko zajmowane w kraju przed wyjazdem na misję˝ muszę z całą mocą zaprzeczyć, albowiem jest on prawnie gwarantowany. Reguluje to § 4 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 grudnia 2000 r. w sprawie pełnienia służby wojskowej przez żołnierzy zawodowych poza granicami państwa (DzU nr 115, poz. 1197) który stwierdza, że żołnierz pełniący służbę jako obserwator wojskowy lub osoba posiadająca status obserwatora w misjach specjalnych organizacji międzynarodowych i sił wielonarodowych pozostaje na stanowisku służbowym ostatnio zajmowanym w kraju. Tym bardziej sytuacja ta dotyczy żołnierzy zajmujących stanowiska służbowe w jednostkach wojskowych wydzielonych do PKW SFOR i PKW KFOR.    Ponadto, mając na uwadze trwający proces restrukturyzacji sił zbrojnych RP, przy typowaniu kandydatów do służby wojskowej poza granicami państwa - w pierwszej kolejności typuje się tych, którzy służą w jednostkach wojskowych, które przeszły już reorganizacje i gwarantują stabilność etatową.    Mogą się jednak zdarzyć pojedyncze przypadki, iż jakieś stanowisko służbowe jest likwidowane w związku z restrukturyzacją jednostki wojskowej. Żołnierzowi, którego dotyczy taka sytuacja, proponuje się - jeśli nie nabył jeszcze pełnych uprawnień emerytalnych i deklaruje dyspozycyjność do dalszej służby wojskowej - nowe stanowisko służbowe lub przenosi się do rezerwy kadrowej. Tylko odmowa przyjęcia tej propozycji stanowi podstawę do wszczęcia procedury wypowiedzenia stosunku służbowego przez organ wojskowy i w konsekwencji zwolnienia z zawodowej służby wojskowej.    W odpowiedzi na pytanie dotyczące udzielania wyróżnień na podstawie ustawy z dnia 4 września 1997 r. o dyscyplinie wojskowej (DzU nr 141, poz. 944, z późn. zm.) pragnę zauważyć, że na jej podstawie, jak i rozporządzenia ministra obrony narodowej z dnia 14 września 1999 r. w sprawie wyróżniania żołnierzy, pododdziałów i oddziałów wojskowych (DzU nr 84, poz. 938) wszyscy przełożeni, a więc i dowódcy kontyngentów wojskowych, mogą to czynić. Akty te regulują m.in. zakres uprawnień poszczególnych przełożonych oraz zasady udzielania wyróżnień.    Przechodząc do odpowiedzi na ostatni problem podniesiony przez pana posła, pragnę poinformować pana marszałka, że uznanie rejonów mandatowych PKW SFOR i PKW KFOR za znajdujące się w obszarze działań wojennych było już kilkakrotnie konsultowane z Ministerstwem Spraw Zagranicznych, które jest resortem właściwym do wydawania obwieszczeń w tym zakresie i jest kompetentne do udzielenia wszelkich informacji w tej materii. Przedmiotowe obwieszczenie ma charakter polityczny i musi uwzględniać międzynarodowe uzgodnienia oraz opierać się na analizie międzynarodowych dokumentów normatywnych.    W tych dwóch konkretnych przypadkach obszary te nie mogą zostać uznane za strefę działań wojennych, ponieważ są objęte postanowieniami porozumień pokojowych - Dayton (21.11.1995 r.) i Rambouillet (7.06.1999 r.), a także ustaleniami zawartymi pod patronatem Unii Europejskiej.    Jednocześnie należy stwierdzić, że żołnierze służby wojskowej tych kontyngentów otrzymują zwiększoną o 100 USD należność zagraniczną ze względu na warunki szczególnego zagrożenia występującego w tych rejonach.    Przekazując zatem niniejsze wyjaśnienia, pozwolę sobie mieć nadzieję, iż przyjmie je pan marszałek ze zrozumieniem.    Łączę wyrazy szacunku    Minister    Jerzy Szmajdziński    Warszawa, dnia 5 marca 2002 r.