Debaty sejmoweIX Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie rozliczeń w obrocie ciepłem

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na przesłaną pismem z dnia 14 maja 2002 r. znak SPS/2002-422p/02 informację, iż odpowiedź ministra gospodarki dnia 12 lutego 2002 r. znak DE-6/KS/221/81/347/w/2002 na interpelację posłów Tadeusza Ferenca i Aleksandra Czuża w sprawie rozliczeń w obrocie ciepłem została uznana przez posłów za niezadowalającą oraz na nową interpelację posła Tadeusza Ferenca w tej samej sprawie przedstawim następujące dodatkowe wyjaśnienia.    Zgodnie z postanowieniem zawartym w art. 23 ust. 1 prezes URE reguluje działalność przedsiębiorstw energetycznych zgodnie z ustawą i założeniami polityki energetycznej państwa, zmierzając do równoważenia interesów przedsiębiorstw energetycznych i odbiorców paliw i energii. To ustawą określone założenie leży u podstaw wszelkich decyzji regulacyjnych, a w szczególności decyzji o zatwierdzenie taryfy. Każdy wniosek przedkładany prezesowi URE do zatwierdzenia jest analizowany i weryfikowany w zakresie oceny, czy koszty przyjmowane przez przedsiębiorstwo energetyczne do kalkulacji cen i stawek opłat w taryfach są kosztami obiektywnie uzasadnionymi. Uwzględniając przepis art. 45 ust. 1 ustawy Prawo energetyczne, zgodnie z którym taryfy dla ciepła powinny zapewniać pokrycie uzasadnionych kosztów działalności przedsiębiorstwa energetycznego w zakresie: wytwarzania, przesyłania i dystrybucji lub obrotu ciepła, kosztów modernizacji rozwoju i ochrony środowiska oraz ochronę interesów odbiorców przed nieuzasadnionym poziomem cen, zatwierdzone przez prezesa URE taryfy muszą być skalkulowane na podstawie kosztów niezbędnych dla prowadzenia działalności w zakresie zaopatrzenia odbiorców w ciepło. Nie można bowiem doprowadzać do sytuacji, w której przedsiębiorstwo energetyczne uzyskiwałoby znaczące zyski albo byłoby zmuszone prowadzić swoją działalność, ponosząc przy tym stratę. Prowadzenie działalności ze stratą prowadziłoby do szybkiej degradacji majątku służącego do zaopatrzenia w ciepło i w dłuższym okresie mogłoby doprowadzić nawet do niezdolności zaspokajania potrzeb w zakresie zaopatrzenia w ciepło przez przedsiębiorstwa energetyczne.    Zatwierdzenie przez prezesa URE taryf dla ciepła przedsiębiorstw energetycznych prowadzących działalność gospodarczą na terenie Rzeszowa - Elektrociepłowni Rzeszów SA z siedzibą w Rzeszowie i Elektrociepłowni ˝EC-WSK˝ Sp. z o.o. z siedzibą w Rzeszowie oraz Rzeszowskiej Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o. Miejskiego Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej z siedzibą w Rzeszowie, również zostało poprzedzone analizą i weryfikacją kosztów przyjętych przez te przedsiębiorstwa jako uzasadnione do kalkulacji cen i stawek opłat w taryfach. Efektem działań prezesa URE było obniżenie cen i stawek opłat pierwotnie wnioskowanych przez wszystkie trzy przedsiębiorstwa.    Elektrociepłownia Rzeszów SA wnioskowała ceny, które skutkowały średnim wzrostem w wysokości 20,61%. Efektem regulacji jest obniżenie średniego wzrostu cen do 9,83% i obniżenie planowanych rocznych przychodów przedsiębiorstwa ze sprzedaży ciepła o ok. 5526 tys. zł. Elektrociepłownia ˝EC-WSK˝ Sp. z o.o. wnioskowała ceny, które spowodowałyby średni wzrost o 9,5%. Po weryfikacji kosztów średni wzrost cen kształtuje się na poziomie 6,94%, a efekt obniżenia planowanych rocznych przychodów przedsiębiorstwa ze sprzedaży ciepła wynosi ok. 468 tys. zł. Wnioskowany przez RGK Sp. z o.o. MPEC w Rzeszowie średni wzrost stawek opłat za usługi przesyłowe wynosił 16,26%. Efektem regulacji jest obniżenie średniego wzrostu stawek opłat za usługi przesyłowe do 13,57% i obniżenie planowanych rocznych przychodów przedsiębiorstwa z działalności gospodarczej w zakresie przesyłania i dystrybucji ciepła o ok. 578 tys. zł.    Wzrost uśrednionych jednoczłonowych cen ciepła w zatwierdzonych dla wytwórców ciepła taryfach w 2001 r., wynoszący odpowiednio 9,83% i 6,94%, powoduje łączny wzrost planowanego (dla ilości ciepła sprzedanego w 2000 r.) obciążenia odbiorców o 9,25%. Ustalona przez RGK Sp. z o.o. MPEC w Rzeszowie taryfa dla ciepła, zatwierdzona przez prezesa URE w 2001 r., powoduje wzrost planowanego (dla ilości ciepła sprzedanego w 2000 r. obciążenia odbiorców za usługi przesyłowe w wysokości 13,57%. W rozliczeniach z odbiorcami ciepła RGK Sp. z o.o. MPEC w Rzeszowie stosuje opłaty obliczone na podstawie ustalonych w swojej taryfie dla ciepła stawek opłat stałych i zmiennych za usługi przesyłowe i stawek opłat abonamentowych oraz opłaty obliczone na podstawie cen za zamówioną moc cieplną, cen ciepła i cen nośnika ciepła ustalonych w taryfach dla ciepła ww. dwóch wytwórców ciepła. Przy czym opłaty za zamówioną moc cieplną, ciepło i nośnik ciepła ustalane są przez RGK Sp. z o.o. MPEC w Rzeszowie na podstawie cen wynikających z algorytmu uwzględniającego proporcje zakupionych u poszczególnych wytwórców mocy, ciepła i nośnika ciepła. Tak więc łączny planowany wzrost obciążenia odbiorców z Rzeszowa opłatami za ciepło, wynikający z ustalenia nowych cen i stawek opłat w wymienionych trzech taryfach, zatwierdzonych przez prezesa URE w 2001 r., wynosi 10,46%. Podane wyżej wielkości odnoszą się do wielkości uśrednionych, obejmujących wszystkich odbiorców ciepła. W poszczególnych grupach taryfowych odbiorców, z uwagi na zróżnicowanie stawek opłat za usługi przesyłowe w zależności od zakresu świadczonych usług, łączny planowany wzrost obciążenia odbiorców nieznacznie różni się od wzrostu średniego (10,46%) i wynosi 9,06%, 10,78% i 11,89%.    W odniesieniu do przedstawionej przez pana posła Tadeusza Ferenca propozycji nadania nowego brzmienia art. 45b ustawy Prawo energetyczne stwierdzam, że jego zamieszczenie w ustawie jest niecelowe, a nawet niedopuszczalne z następujących względów. Zasada, zgodnie z którą ceny i stawki opłat ustalane w taryfach przedsiębiorstw ciepłowniczych mogą się zmieniać raz na dwanaście miesięcy, znajduje odzwierciedlenie w § 28 rozporządzenia ministra gospodarki z dnia 12 października 2000 r. w sprawie szczegółowych zasad kształtowania i kalkulacji taryf oraz zasad rozliczeń w obrocie ciepłem (DzU nr 96, poz. 1053). Zgodnie z ust. 1 tego przepisu, w okresie stosowania taryfy, nie krótszym niż dwa lata, ceny i stawki opłat ustalone na pierwszy rok jej stosowania przedsiębiorstwo energetyczne może dostosować do zmieniających się warunków prowadzenia działalności gospodarczej w sposób określony w ust. 2, który z kolei stanowi, że dostosowanie cen i stawek opłat może nastąpić nie wcześniej niż po upływie 12 miesięcy od ich wprowadzenia jako obowiązujących i nie częściej niż co 12 miesięcy.    Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy Prawo energetyczne dostarczanie paliw i energii odbywa się na podstawie umowy. Nie ma podstaw, by wyłączać stosowanie do tego rodzaju umów zasady wyrażonej w art. 3571 Kodeksu cywilnego, dopuszczającej uwzględnienie wpływu zmiany okoliczności na istniejące zobowiązania (tzw. klauzula rebus sic stantibus). Tak więc zmiana stosunków, w wyniku której spełnienie świadczenia byłoby połączone z nadmiernymi trudnościami albo groziłoby jednej ze stron rażącą stratą, powinna doprowadzić do zniweczenia pierwotnych kalkulacji stron tego stosunku zobowiązaniowego. Odzwierciedleniem tej zasady na gruncie Prawa energetycznego jest § 29 ust. 1 powołanego rozporządzenia ministra gospodarki z dnia 12 października 2000 r. Zgodnie z tym przepisem zmiana taryfy wprowadzonej do stosowania może mieć miejsce jedynie w przypadku nieprzewidzianej, istotnej zmiany warunków prowadzenia przez przedsiębiorstwo energetyczne działalności gospodarczej, po uprzednim dokonaniu analizy i oceny skutków ekonomicznych tej zmiany.    Powyższy przepis równoważy zatem interesy obu stron umowy o dostawę ciepła, chroniąc przy tym w wystarczającym stopniu interesy kontrahentów przedsiębiorstwa energetycznego, bowiem zmiana taryfy może mieć miejsce jedynie w przypadku nieprzewidzianej i istotnie wpływającej na wzrost kosztów działalności przedsiębiorstwa energetycznego zmiany okoliczności faktycznych, a poza tym może nastąpić dopiero po dokonaniu analizy i oceny skutków ekonomicznych tych zmian.    Umieszczenie w ustawie Prawo energetyczne art. 45b w proponowanym przez pana posła brzmieniu mogłoby pozostawać w sprzeczności z art. 22 Konstytucji RP. Należy bowiem wskazać, że w orzecznictwie Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Antymonopolowego ugruntowana jest teza, zgodnie z którą zmuszanie przedsiębiorstw energetycznych w drodze instrumentów prawnych do prowadzenia działalności gospodarczej ze stratą jest sprzeczne ze wskazanym wyżej przepisem. Ponadto zamieszczenie w ustawie Prawo energetyczne omawianego przepisu powodowałoby nierówne traktowanie przedsiębiorstw ciepłowniczych oraz pozostałych przedsiębiorstw sektora energetycznego, tj. prowadzących działalność gospodarczą w zakresie zaopatrzenia w energię elektryczną bądź paliwa gazowe, stawiając te pierwsze w zdecydowanie gorszej sytuacji. Należy również mieć na względzie, że proponowany art. 45b uniemożliwiałby realizowanie wyrażonego w art. 1 ust. 2 ustawy Prawo energetyczne celu tej ustawy, jakim jest zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego. W świetle tego, co zostało wyżej przedstawione, stosowanie omawianego przepisu, uniemożliwiającego de facto uwzględnianie indywidualnych uwarunkowań działalności prowadzonej przez poszczególne podmioty gospodarcze, stanowi zagrożenie dla ciągłości funkcjonowania przedsiębiorstw ciepłowniczych oraz zapewnienia ciągłości i niezawodności dostaw ciepła do odbiorców. Omawiany zapis nie da się również pogodzić z wyrażoną w art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo energetyczne zasadą, zgodnie z którą taryfy dla paliw gazowych, energii elektrycznej i ciepła powinny zapewnić pokrycie uzasadnionych kosztów działalności przedsiębiorstw energetycznych w zakresie wytwarzania, przetwarzania, magazynowania, przesyłania, dystrybucji lub obrotu paliwami i energią, kosztów modernizacji, rozwoju i ochrony środowiska.    Mam nadzieję, że powyższe wyjaśnienia zostaną przyjęte jako wyczerpująca odpowiedź na przedstawione przez pana posła Tadeusza Ferenca pytanie i propozycję.    Z poważaniem    Minister    Jacek Piechota    Warszawa, dnia 6 czerwca 2002 r.