Debaty sejmoweIX Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie budownictwa w systemie TBS

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając z upoważnienia prezesa Rady Ministrów na interpelację pana posła Jerzego Jaskierni z dnia 4 kwietnia br. w sprawie budownictwa w systemie TBS, uprzejmie informuję, co następuje:    Ad 1. W związku z pytaniem ˝Jak rząd ocenia efekty budownictwa w systemie TBS˝ uprzejmie informuję, że faktyczne uruchomienie programu w tym systemie nastąpiło po nowelizacji ustawy o niektórych formach popierania z sierpnia 1997 r., w której zwiększono udział preferencyjnego kredytu z 50% do 70% kosztów przedsięwzięcia inwestycyjno-budowlanego, z jednoczesnym wprowadzeniem obligatoryjnego umorzenia w wysokości 10% kosztów tego przedsięwzięcia, po zakończeniu i rozliczeniu inwestycji.    Świadczą o tym efekty uzyskane przed nowelizacją ustawy w wysokości 465 mieszkań oraz ilość mieszkań oddanych po 1997 r. (od początku działania systemu do końca marca 2001 r. oddano 15 688 mieszkań).    Mając na uwadze znaczący przyrost ilości budowanych mieszkań w krótkim okresie należy uzyskane dotychczas efekty ocenić pozytywnie.    Rozwój sektora mieszkań na wynajem ma bardzo ważne znaczenie pośród zamierzeń rządu dotyczących mieszkalnictwa.    Społeczne budownictwo mieszkaniowe w formule TBS jest to rozwiązanie systemowe, pozwalające na tworzenie w Polsce zasobu mieszkań na wynajem o umiarkowanych czynszach, dostępnych dla gospodarstw domowych o przeciętnych dochodach, których nie stać na posiadanie domu lub mieszkania na własność.    Tworzenie rynku takich mieszkań odgrywa również bardzo ważną rolę dla przyspieszenia procesów migracyjnych (podążanie ludzi za pracą) oraz dostosowawczych na rynku pracy w Polsce.    W ˝Założeniach polityki mieszkaniowej państwa na lata 1999-2003˝, zatwierdzonych przez Radę Ministrów 13 lipca 1999 r., rząd zakwalifikował wspieranie nowego budownictwa czynszowego jako jedno z najważniejszych zadań w dziedzinie budownictwa mieszkaniowego na najbliższe lata.    Ad 2 i 3. Instrumentarium prawne dotyczące społecznego budownictwa mieszkaniowego stanowi uchwalona w dniu 26 października 1995 r. ustawa o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowa (tekst jedn. DzU z 2000 r. nr 98, poz. 1070 z późn. zm.) oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 4 lipca 2000 r. w sprawie warunków i trybu udzielania kredytów i pożyczek ze środków Krajowego Funduszu Mieszkaniowego oraz niektórych wymagań dotyczących lokali i budynków finansowanych przy udziale tych środków (DzU nr 62, poz. 719 z późn. zm.).    W oparciu o przepisy powyższej ustawy utworzony został Krajowy Fundusz Mieszkaniowy, udzielający kredytów na budowę mieszkań na wynajem oraz spółdzielczych mieszkań lokatorskich, przy czym oprocentowanie tych kredytów jest zmienne, równe połowie stopy redyskontowej weksli w NBP. Jednocześnie ustawa określiła warunki tworzenia towarzystw budownictwa społecznego (TBS) jako jednostek działających na zasadzie non-profit, budujących i zarządzających mieszkaniami na wynajem dla osób o przeciętnych dochodach.    Towarzystwa budownictwa społecznego mogą być tworzone jako:    - spółki z ograniczoną odpowiedzialnością,    - spółki akcyjne,    - spółdzielnie osób prawnych.    Przedmiotem działania TBS jest budowa domów mieszkalnych i ich eksploatacja na zasadach najmu. Towarzystwo może również m.in.:    - nabywać budynki mieszkalne,    - przeprowadzać remonty i modernizację obiektów przeznaczonych na wynajem, w tym adoptować budynki na cele mieszkalne,    - prowadzić inną działalność związaną z budownictwem mieszkaniowym i infrastrukturą towarzyszącą.    Dochody TBS przeznaczone są wyłącznie na działalność statutową towarzystwa i zwolnione są od podatku dochodowego od osób prawnych.    Wysokość czynszu regulowanego w zasobach TBS (maksymalnie w skali roku - 4% wartości odtworzeniowej lokalu) ustalana jest, w oparciu o kalkulację towarzystwa, przez radę gminy, na terenie której te zasoby się znajdują. Suma czynszów za wynajem wszystkich lokali eksploatowanych przez towarzystwo powinna pozwolić na pokrycie kosztów eksploatacji i remontów budynków oraz spłatę kredytu zaciągniętego na budowę.    Uprawnionymi do wynajmowania mieszkania w zasobach TBS są wyłącznie osoby fizyczne, jeżeli:    1) osoby te oraz osoby zgłoszone do wspólnego zamieszkania w dniu objęcia lokalu nie posiadają tytułu prawnego do innego lokalu mieszkalnego w danej miejscowości,    2) dochód ich gospodarstw domowych w dniu zawarcia umowy najmu nie przekracza 1,3 przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w danym wojewódzwie więcej niż:    a) o 20% w jednoosobowym gospodarstwie domowym,    b) o 80% w dwuosobowym gospodarstwie domowym,    c) o dalsze 40% na każdą dodatkową osobę w gospodarstwie domowym o większej liczbie osób.    Powyższa ustawa była kilkakrotnie nowelizowana. Jedną z najważniejszych była omówiona na wstępie pisma, z sierpnia 1997 r., wprowadzająca udogodnienia w zakresie kredytowania tego budownictwa (zwiększająca udział kredytu z 50 do 70% oraz wprowadzająca obligatoryjnie umorzenie w wysokości 10% kosztów przedsięwzięcia inwestycyjno-budowlanego). Inna nowelizacja umożliwiła wynajęcie mieszkania w zasobach TBS najemcom posiadającym tytuł prawny do lokalu w innej miejscowości, jeżeli zmiana miejsca zamieszkania związana jest z uzyskaniem zatrudnienia w pobliżu zasobów towarzystwa budownictwa społecznego.    Ostatnia nowelizacja ustawy z dnia 3 lutego 2001 r. o zmianie ustawy o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego i ustawy o poręczeniach i gwarancjach udzielanych przez skarb państwa oraz niektóre osoby prawne (DzU nr 16 z 2001 r., poz. 167) weszła w życie 24 marca br.    Nowelizacja ta ma na celu rozszerzenie źródeł finansowania Krajowego Funduszu Mieszkaniowego w związku ze wzrastającym popytem na kredyty udzielane ze środków tego funduszu.    Ostatnia nowelizacja ustawy stwarza możliwość:    - zaciągania przez BGK pożyczek i kredytów zarówno w bankach krajowych, jak i zagranicznych, oraz udzielania przez skarb państwa poręczeń i gwarancji ich spłaty,    - stosowania przez fundusz dopłat do oprocentowania kredytów udzielanych przez banki komercyjne na infrastrukturę techniczną,    - sprzedaży bankom hipotecznym wierzytelności z tytułu udzielonych przez fundusz kredytów,    - uzyskiwania poręczeń skarbu państwa na emisje obligacji (emitowanych przez BGK w celu zasilenia Krajowego Funduszu Mieszkaniowego).    Rozwiązania zawarte w ustawie pozwalają na poszerzenie dostępnych źródeł zasilania KFM po to, by w zależności od kształtowania się parametrów makroekonomicznych i sytuacji na rynkach finansowych było możliwe podejmowanie decyzji aktualnie najbardziej efektywnych ekonomicznie i jednocześnie zmniejszających wielkość zapotrzebowania na dotacje budżetowe.    Ad 4 i 5. Wprowadzone przez ustawę o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego społeczne budownictwo czynszowe oraz nowa kategoria inwestorów i zarządców, tj. towarzystwa budownictwa społecznego, są obecnie jedną z najbardziej dynamicznie rozwijających się form inwestowania w gospodarce mieszkaniowej.    Łącznie do dnia 15 kwietnia 2001 r. minister gospodarki przestrzennej i budownictwa, a obecnie prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast podpisał 325 decyzji zatwierdzających umowę, statut lub akt założycielski towarzystw budownictwa społecznego, a także 150 decyzji zatwierdzających ich zmiany. Aktualnie w opiniowaniu znajduje się 36 wniosków o zatwierdzenie umowy spółki lub statutu TBS.    Spośród istniejących 325 TBS najwięcej (309) jest spółek z ograniczoną odpowiedzialnością. Pozostałe towarzystwa to: spółki akcyjne (10) i spółdzielnie osób prawnych (6).    Systematycznie rosną w ujęciu ilościowym i wartościowym kredyty udzielane ze środków Krajowego Funduszu Mieszkaniowego. Narastająco, do końca marca 2001 r., ze środków KFM skredytowano 23 396 mieszkań (w tym w 2000 r. - 10 126).    W roku 2001 Krajowy Fundusz Mieszkaniowy będzie kredytował prawie 11 tys. mieszkań, wypłaci 175 mln zł transz ze starych umów i zawrze nowe umowy na kwotę ok. 900 mln zł.    Liczba oddanych do użytku mieszkań na wynajem i spółdzielczych lokatorskich (zrealizowanych z udziałem preferencyjnego kredytu z KFM) wynosiła narastająco do końca:    1996 r. - 24,    1997 r. - 441,    1998 r. - 2068,    1999 r. - 6973,    2000 r. - 14 884,    marca 2001 r. - 15 788.    Odnosząc się do pytania dotyczącego perspektyw rozwojowych systemu TBS, uprzejmie informuję pana marszałka, że zgodnie z ˝Założeniami polityki mieszkaniowej państwa na lata 1999-2003˝, przewiduje się w tym okresie uzyskanie ok. 40 tys. mieszkań o przeciętnej powierzchni użytkowej równej 50 m2.    Na pozytywną ocenę tych perspektyw wskazują również: dotychczasowe tempo rozwoju budownictwa, ogromna skala popytu na tego typu mieszkania oraz coraz większa popularność tego budownictwa w społeczeństwie.    Rozwiązania tego nie należy traktować jako rozwiązania uniwersalnego, pozwalającego na zapewnienie mieszkania dla wszystkich gospodarstw domowych, lecz tylko dla części z nich. Dlatego też dotychczasowy rozwój tej formy budownictwa mieszkaniowego nie może zwalniać z obowiązku poszukiwania i wdrażania innych rozwiązań i sposobów zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, dostosowanych do różnych potrzeb i możliwości finansowych gospodarstw domowych, takich jak program ˝własne mieszkanie˝, budownictwo spółdzielcze itp.    Ad 6. Prezentując efekty, jakie przyniósł ten system w ujęciu regionalnym, przedstawiam poniżej zestawienie liczby TBS w układzie wojewódzkim:    Lp. Województwo Liczba towarzystw    1 Dolnośląskie 29    2 Kujawsko-pomorskie 23    3 Lubelskie 10    4 Lubuskie 9    5 Łódzkie 21    6 Małopolskie 27    7 Mazowieckie 46    8 Opolskie 10    9 Podkarpackie 11    10 Podlaskie 5    11 Pomorskie 26    12 Śląskie 34    13 Świętokrzyskie 5    14 Warmińsko-mazurskie 14    15 Wielkopolskie 33    16 Zachodniopomorskie 22    Z zestawienia tego wynika, że występuje znaczne zróżnicowanie ilości towarzystw w poszczególnych województwach. Ma to swoje odzwierciedlenie również w ilości budowanych i oddawanych do użytku mieszkań.    Omawiając efekty systemu w ujęciu regionalnym, należy podkreślić duże znaczenie tego programu dla gmin. Gminy są zobowiązane ustawowo - art. 7 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym oraz art. 4 ustawy z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych - do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych członków wspólnoty samorządowej. Mogą to robić m.in. poprzez budowę mieszkań komunalnych na wynajem.    Za środki, jakie gmina poniosłaby na sfinansowanie pełnych kosztów budowy mieszkań komunalnych, można jednak, odpowiednio wykorzystując formułę społecznego budownictwa społecznego i preferencyjny kredyt z KFM, wybudować więcej mieszkań TBS niż komunalnych.    TBS pozwala także gminom na aktywne kształtowanie struktury zamieszkiwania, np. poprzez odzyskiwanie mieszkań komunalnych, których lokatorzy przenoszą się do zasobów TBS. Odzyskane w ten sposób mieszkania gmina może wykorzystać m.in. jako mieszkania socjalne.    TBS może także z powodzeniem pełnić rolę administratora budynków mieszkalnych, zwalniając gminę z konieczności zarządzania nimi. TBS jako zarządca zasobów mieszkalnych działa w warunkach rynkowej konkurencji, co wpływa na obniżenie kosztów i podwyższenie jakości świadczonych usług administracyjnych.    Gminy w coraz szerszym zakresie korzystają z możliwości stworzonych przez przepisy ustawy o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego. Świadczy o tym udział gmin w ok. 3/4 istniejących towarzystw budownictwa społecznego.    Odnośnie do efektów, jakie przyniósł system TBS w ujęciu globalnym, należy mieć na uwadze aktualną sytuację w mieszkalnictwie, którą cechuje duża skala niezaspokojonych potrzeb mieszkaniowych oraz niski poziom dostępności mieszkań. W Polsce miało miejsce trwające ponad 20 lat zmniejszanie się rozmiarów budownictwa mieszkaniowego, przede wszystkim w budownictwie wielorodzinnym. W ostatnich latach w Polsce realizowane były praktycznie tylko domy i mieszkania na własność.    Dlatego w ujęciu globalnym tak ważne są efekty społecznego budownictwa czynszowego w formule TBS, pozwalającego na tworzenie w Polsce zasobu i rynku mieszkań na wynajem o umiarkowanych czynszach.    Z poważaniem    Sekretarz stanu    Jacek Szczot    Warszawa, dnia 27 kwietnia 2001 r.