Debaty sejmoweIX Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie prognozowanego deficytu budżetowego w 2002 r.

   Szanowny Panie Marszałku! W nawiązaniu do pisma z dnia 20 sierpnia 2001 r., znak SPS-0202-6974/01, w sprawie interpelacji poselskiej pana posła Bogdana Lewandowskiego przesyłam w załączeniu odpowiedź na wyżej wymienioną interpelację.    Obserwowana na podstawie danych historycznych tendencja wskazuje na znacznie szybsze tempo narastania deficytu budżetu państwa w pierwszych miesiącach roku budżetowego. Jednocześnie w sierpniu i listopadzie, z reguły, obserwuje się nadwyżkę budżetową. W związku z powyższym wysoki poziom realizacji deficytu budżetu państwa w początkowych miesiącach 2001 r. nie był zjawiskiem nadzwyczajnym. Ponadto w czerwcu i wrześniu, zgodnie z planem, budżet państwa miał zostać zasilony dochodami z tytułu licencji UMTS i wpłatami z zysku NBP.    Wśród czynników, które w decydującej mierze przyczyniły się do niższej realizacji dochodów budżetowych w I połowie 2001 r. należy wskazać spadek tempa i zmianę struktury PKB w 2001 r., niższy od oczekiwanego poziom inflacji, spadek kondycji finansowej przedsiębiorstw.    Prace nad autopoprawką do ustawy budżetowej na 2001 r., w której założono wzrost PKB na poziomie 4,5%, prowadzone były w pierwszej połowie stycznia br. Nie były wówczas jeszcze dostępne dane o PKB za IV kwartał 2000 r. oraz za cały 2000 r. Prognozy analityków różnych ośrodków w Polsce były wtedy ogólnie bardziej optymistyczne niż prognozy Ministerstwa Finansów. Poziom przewidywanego przez nich wzrostu PKB na rok 2001 zawierał się w przedziale od 4,5% (IBnGR) do 5,5% (CASE). 26 stycznia 2001 r. GUS opublikował wstępny szacunek rachunku PKB za rok 2000 i na tej podstawie zarówno ośrodki analityczne, jak i Ministerstwo Finansów zweryfikowały swoje prognozy wzrostu PKB na rok 2001. W dalszym ciągu przewidywania ośrodków były ogólnie bardziej optymistyczne niż Ministerstwa Finansów i wahały się w przedziale od 3,7 (CASE) do 4,2 (NOBE); Ministerstwo Finansów prognozowało wzrost na poziomie 3,8%.    Na etapie prac nad ustawą budżetową na 2001 r. brak było jeszcze danych dotyczących ostatecznego wykonania wzrostu PKB w 2000 r., który determinuje wzrost PKB w roku bieżącym. Dane takie dostępne były dopiero, gdy projekt ustawy budżetowej na rok 2001 znajdował się już na etapie prac parlamentarnych i skorygowanie prognoz dochodów nie było technicznie możliwe.    Należy zwrócić uwagę na fakt, iż prognozy wzrostu PKB były weryfikowane i korygowane ˝w dół˝ nie tylko w Polsce. Obniżenia prognoz dokonywały np. kraje Unii Europejskiej czy Stany Zjednoczone.    Nie bez znaczenia i wpływu na wzrost gospodarczy pozostaje wciąż restrykcyjna polityka pieniężna. Zdecydowana poprawa wskaźników inflacyjnych i powracanie gospodarki do równowagi zewnętrznej w 2001 r. skłoniły RPP do ostrożnej obniżki podstawowych stóp procentowych NBP łącznie o 2 pkt. proc. w I kwartale br. W końcu II kwartału podstawowe stopy procentowe NBP zostały obniżone o 1,5 punktu procentowego. Obniżka ta pozwoliła na skompensowanie spadku inflacji, jednak realne stopy procentowe pozostały w dalszym ciągu na wysokim poziomie. Znajduje to odbicie w poziomie inwestycji, które zostały praktycznie zahamowane (produkcja budowlano-montażowa spadła o 10,9% w okresie I-VII br. w stosunku do analogicznego okresu ubiegłego roku, natomiast produkcja przemysłowa wzrosła odpowiednio o 1,4% w br., podczas gdy rok temu wzrosła o 9,8%). Spowolnieniu uległo także spożycie indywidualne. W rezultacie obserwujemy dalsze zmniejszanie się tempa wzrostu PKB (2,3% w I kw. 2001 r.).    Ministerstwo Finansów zakłada, że wzrost PKB wyniesie 2,5%, podczas gdy np. NBP w swoich założeniach polityki pieniężnej na rok 2002 zakłada wzrost PKB rzędu 2,0% - 4,0%. Podobnie przewidują wzrost gospodarczy w przyszłym roku niezależne ośrodki analityczne.    Szacunek dochodów budżetu państwa w 2002 r., przedstawiony przez ministra finansów w sierpniu 2001 r. w ˝Założeniach do projektu budżetu państwa na rok 2002˝, omawiany na posiedzeniu stałych komitetów Rady Ministrów, został skonstruowany w oparciu o aktualną prognozę wskaźników makroekonomicznych na rok 2002 oraz przy uwzględnieniu nowej ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (zwiększającej dochody jednostek samorządu terytorialnego kosztem dochodów budżetu państwa) i składki na kasy chorych na poziomie 8%. Tak oszacowana kwota wyniosła 128 237,1 mln zł, podczas gdy wydatki przewidziane w wariancie pasywnym osiągnęłyby poziom 216 433,7 mln zł. Wydatki zaplanowano, uwzględniając obowiązujące ustawowe zasady, w tym dotyczące waloryzacji i indeksacji wynagrodzeń, a także skutki ustaw będących aktualnie przedmiotem prac parlamentu. Różnica między wydatkami a dochodami wyniosłaby wówczas 88 196,6 mln zł.    W wyniku zawetowania przez prezydenta RP 5 ustaw zwiększających wydatki budżetu państwa w 2002 r. szacunki wysokości deficytu budżetu państwa uległy zmianie i wynoszą obecnie 84 801,2 mln zł.    W celu ograniczenia kwoty deficytu budżetowego powinny zostać podjęte działania naprawcze mające charakter doraźny i systemowy. Podczas debaty sejmowej dotyczącej stanu finansów publicznych w dniu 5 września 2001 r. prezes Rady Ministrów pan Jerzy Buzek przedstawił podstawowe informacje na temat planowanych działań mających na celu ograniczenie w 2002 r. deficytu budżetu państwa do maksymalnego poziomu 40 mld zł. Pan premier zapowiedział, że szczegółowe rozwiązania zostaną zaprezentowane w projekcie ustawy budżetowej na rok 2002 przygotowany przez Radę Ministrów w ustawowym terminie 30 września 2001 r.    W załączeniu przesyłamy przedstawioną przez pana premiera ˝Informację o przewidywanym wykonaniu tegorocznego budżetu, aktualnym stanie finansów publicznych, jego przyczynach, działaniach naprawczych podejmowanych i proponowanych przez rząd oraz projektowanych dochodach i wydatkach budżetowych na 2002 rok˝. Informacja szczegółowo odnosi się do problemów, jakie pan poseł był uprzejmy poruszyć w interpelacji.*)    Z wyrazami szacunku    Minister    Halina Wasilewska-Trenkner    Warszawa, dnia 12 września 2001 r.