Debaty sejmoweIX Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie stanu i przezwyciężenia bezrobocia na wsi polskiej

   Szanowny Panie Marszałku! W związku z przekazaną przy piśmie z dnia 29 maja 2000 r. znak: SPS-0202-4053/00 interpelacją pana posła Jana Kulasa w sprawie stanu i przezwyciężenia bezrobocia na wsi polskiej, z upoważnienia prezesa Rady Ministrów - w porozumieniu z ministrem pracy i polityki społecznej - uprzejmie przedstawiam informację odnoszącą się do poruszonych w interpelacji kwestii.    Problematyka bezrobocia na wsi, zarówno rejestrowanego jak i ukrytego, pozostaje jedną z kluczowych kwestii w rządowych programach dotyczących restrukturyzacji obszarów wiejskich. Według danych Krajowego Urzędu Pracy za marzec br. liczba zarejestrowanych bezrobotnych mieszkańców wsi wynosiła 1 111 970 osób, co stanowi 43,9% wszystkich bezrobotnych w kraju. Odsetek bezrobotnych zamieszkałych na wsi od kilku lat waha się w granicach 45% ogółu bezrobotnych. Rząd zdaje sobie sprawę, że jest to odsetek większy niż udział procentowy ludności wiejskiej wśród ogółu populacji w kraju (38%). Różne ośrodki badawcze, w zależności od przyjętej metodologii, oceniają szacunkowo wielkości bezrobocia ukrytego na obszarach wiejskich na 0,5 do ponad 2 mln osób. Z powodu wysokiej stopy bezrobocia w tzw. województwach popegeerowskich, przerostu zatrudnienia w małych gospodarstwach województw Polski południowo-wschodniej, słabo rozwiniętej zarówno infrastruktury na tych obszarach, jak i strategii rozwoju kapitału ludzkiego oraz ograniczonej możliwości znalezienia zatrudnienia w okolicznych miastach, rząd wprowadził lub planuje wprowadzenie wieloaspektowych programów wsparcia i aktywizacji obszarów wiejskich.    Są to:    I. Przyjęta przez Radę Ministrów 21 kwietnia 1998 r. ˝Średniookresowa Strategia Rozwoju Rolnictwa i Obszarów Wiejskich˝, w której, w ramach systemów wsparcia przebudowy sektora rolno-spożywczego oraz obszarów wiejskich, wyodrębnione zostały m.in. instrumenty socjalne, ukierunkowane na aktywizację obszarów wiejskich i przewidujące skierowanie pomocy na:    a) wsparcie rozwoju infrastruktury wiejskiej,    b) wsparcie przedsięwzięć tworzących nowe miejsca pracy poza rolnictwem,    c) rozwój doradztwa ekonomicznego, w tym zwłaszcza podatkowego, organizacyjnego i technologicznego,    d) zapewnienie dodatkowych dochodów z pracy poza rolnictwem,    e) dokonanie kompleksowej reformy szkolnictwa, zapewnienie rozwoju oświaty oraz unowocześnienie doradztwa,    f) opracowanie systemu wcześniejszych emerytur dla rolników rezygnujących z prowadzenia gospodarstw,    g) znowelizowanie systemu ubezpieczeń społecznych dla rolników, przy utrzymaniu odrębności tego systemu,    h) zwiększenie dostępu ludności wiejskiej i rolniczej do pomocy społecznej i ochrony zdrowia,    i) zapewnienie możliwości rozwoju aktywności kulturalnej na wsi i wspieranie działalności podtrzymującej tradycje i tożsamość regionów wiejskich.    W strategii wskazano również źródła finansowania restrukturyzacji i modernizacji rolnictwa i rozwoju obszarów wiejskich. Są to środki własne rolników, kredyty, środki budżetowe oraz środki pomocowe, pochodzące m.in. z fundacji wspierających rozwój rolnictwa, z celowych programów sporządzonych przez rządy poszczególnych krajów oraz przez organizacje i instytucje międzynarodowe. Bardzo ważną rolę odegrać powinny w tym zakresie fundusze przedakcesyjne.    II. Przyjęta przez Radę Ministrów w dniu 13 lipca 1999 r. ˝Spójna polityka strukturalna rozwoju obszarów wiejskich i rolnictwa˝. Dokument ten przedstawia zamierzenia rządu w zakresie strukturalnego rozwoju obszarów wiejskich oraz rolnictwa na okres najbliższych kilku lat - czas przygotowań Polski do członkostwa w Unii Europejskiej oraz okres kilku lat po akcesji. W dokumencie tym zawarto charakterystykę obszarów wiejskich i sektora rolnego, określając obszary problemowe, cele zmian, przewidywane rezultaty oraz niezbędne instrumenty realizacyjne.    Dla realizacji wymienionych zadań określony został następujący zestaw celów:    - kształtowanie warunków pracy i życia ludności wiejskiej, odpowiadających standardom cywilizacyjnym i pozwalających mieszkańcom wsi realizować ich cele ekonomiczne, edukacyjne, kulturowe i społeczne (rozwój infrastruktury technicznej i społecznej, tworzenie warunków dla rozwoju pozarolniczej działalności gospodarczej),    - przebudowa struktur sektora rolnego, tworząca przesłanki adaptacji rolnictwa do zmieniającej się sytuacji gospodarczej i społecznej (poprawa struktury obszarowej gospodarstw, modernizacja gospodarstw rolnych, wzmocnienie pozycji rolników na rynku produktów rolnych, wdrażanie postępu biologicznego),    - kształtowanie warunków rozwoju zrównoważonego na obszarach wiejskich, ochrona zasobów środowiska naturalnego oraz wiejskiego dziedzictwa kulturowego.    Określono także oczekiwane efekty w okresie do 2006 r. i zestaw instrumentów wspierających realizację tych celów oraz źródła środków finansowych na realizację poszczególnych zadań.    III. Zasadniczym instrumentem wspierania działania rządu w zakresie restrukturyzacji rolnictwa i rozwoju obszarów wiejskich będzie Program Operacyjny SAPARD. W jego ramach przewidziano wydatkowanie 520 mln euro rocznie do podziału między 10 krajów kandydujących do Unii, z czego Polsce przypadnie rocznie 170 mln euro. Dokument przedstawiający planowany przez stronę polską sposób wykorzystania środków przedakcesyjnych na rzecz rozwoju rolnictwa i obszarów wiejskich na lata 2000-2006 został przedłożony Komisji Europejskiej w dniu 29 grudnia 1999 r.    Rozporządzenie SAPARD podaje listę 15 możliwych działań, które mogą być finansowane z tych funduszy. Każdy kraj kandydujący powinien wybrać spośród nich swoje własne priorytety, stosując się do zasady koncentracji.    W wyniku szeroko zakrojonych konsultacji, przede wszystkim z samorządami regionalnymi, spośród tych propozycji zostały wybrane następujące 4 priorytety:    - inwestycje w gospodarstwach rolnych,    - poprawa przetwórstwa i marketingu produktów rolnych i rybnych,    - rozwój i doskonalenie infrastruktury na obszarach wiejskich,    - rozwój i różnicowanie działalności gospodarczej na wsi, w celu zapewnienia działalności wielokierunkowej i alternatywnego dochodu,    oraz dodatkowo, jako uzupełnienie działań głównych:    - szkolenia zawodowe,    - wsparcie grup producentów rolnych,    - programy pilotażowe - zalesieniowe i agrośrodowiskowe.    Jedną z najważniejszych zasad finansowania projektów w ramach programu SAPARD jest zasada współfinansowania, zgodnie z którą środki wspólnotowe jedynie wspierają inwestycje finansowane ze środków krajowych. Wkład ze strony Wspólnoty może stanowić do 75% całkowitej sumy zakwalifikowanych wydatków publicznych. Dla inwestycji generujących przychody, pomoc publiczna może wynieść do 50% całkowitej sumy zakwalifikowanych kosztów, z czego wkład Wspólnoty może wynieść do 75%. Do obsługi finansowej i wdrażania programu SAPARD wyznaczona została Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, która będzie nadzorowana w zakresie działalności finansowej przez Ministerstwo Finansów, a w zakresie działalności merytorycznej przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi.    IV. Przyjęta przez Radę Ministrów 4 stycznia 2000 r. ˝Narodowa Strategia Wzrostu Zatrudnienia i Rozwoju Zasobów Ludzkich na lata 2000-2006˝, w której wyodrębnione zostały następujące priorytety dotyczące bezpośrednio obszarów wiejskich:    - rozwój systemu edukacji ustawicznej i doskonalenie kadr - priorytet ten realizowany będzie m.in. przez: promocję mobilności zawodowej (w tym przekwalifikowania i doradztwo zawodowe umożliwiające przejście do zawodów pozarolniczych), rozwój kadr dla przedsiębiorczości w celu umożliwienia absorpcji nadwyżek siły roboczej na wsi (w tym szkolenie przedsiębiorców i kadr małych i średnich przedsiębiorstw na wsi i w małych miastach) oraz podniesienie poziomu jakości usług ośrodków kształcenia ustawicznego. Nakłady na realizację tego priorytetu wyniosą 1100,5 mln euro. Planuje się, iż znaczna część środków służyć będzie obszarom wiejskim;    - przeciwdziałanie wykluczeniu społecznemu - wiąże się to z rozwojem poradnictwa zawodowego i tworzeniem programów umożliwiających zdobywanie kwalifikacji w ramach systemu praktycznej nauki zawodu lub uzyskaniem wykształcenia zawodowego w pozaszkolnym systemie kształcenia kursowego. Całkowity koszt realizacji tego priorytetu wynosić będzie 259,1 mln euro. Priorytet ten dotyczy przede wszystkim obszarów popegeerowskich. Środki pochodzić będą z budżetu państwa, programu PHARE oraz Europejskiego Funduszu Społecznego po akcesji Polski do UE.    V. ˝Narodowa Strategia Rozwoju Regionalnego na lata 2000-2006˝.    Następujące priorytety strategii dotyczą bezpośrednio obszarów wiejskich:    1) restrukturyzacja i dywersyfikacja bazy ekonomicznej regionów - dotyczy to w pierwszej kolejności obszarów wiejskich i rozdrobnionego, niskodochodowego i słabo urynkowionego rolnictwa. W ramach tego priorytetu realizowane będą następujące cele strategiczne:    - rozwój małych i średnich miast w regionach o dominacji rolnictwa,    - podnoszenie atrakcyjności inwestycyjnej regionów,    - rozwój sektora turystyki.    Szacuje się, iż nakłady na realizację tego priorytetu wyniosą 2496 mln euro;    2) wsparcie obszarów wymagających aktywizacji i w wysokim stopniu zagrożonych marginalizacją - ustalenie tego priorytetu ma prowadzić do skutecznego przeciwdziałania społecznej i ekonomicznej marginalizacji obszarów o wysokim bezrobociu strukturalnym i bardzo niskich dochodach ludności. W ramach tego priorytetu realizowane będą m.in. następujące cele strategiczne:    - aktywizacja gospodarcza obszarów wiejskich,    - aktywizacja gospodarcza obszarów popegeerowskich.    Szacuje się, iż nakłady na realizację tego priorytetu wyniosą 1637 mln euro. Środki na realizację programu pochodzić będą z budżetu państwa, programu PHARE oraz Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego po akcesji Polski do UE.    VI. Przygotowany przez rząd RP wraz z partnerami społecznymi ˝Pakt dla rolnictwa i obszarów wiejskich˝ obejmuje działania średnio- i długookresowe na rzecz nie tylko rolnictwa, ale także innych dziedzin istotnych dla poprawy warunków życia na obszarach wiejskich.    Jego celem jest wyrównanie szans mieszkańców obszarów wiejskich tak, by mogli oni, w podobnym stopniu jak mieszkańcy miast, korzystać z możliwości, jakie stwarza gospodarka rynkowa - uzyskiwania dochodów i poprawy standardów życia. Pakt obejmuje działania inwestycyjne państwa, które są niezbędne dla uruchamiania mechanizmów gospodarki rynkowej, ale także korygowania niektórych niekorzystnych efektów wolnego rynku. Działania ujęte w pakcie są ukierunkowane na wielofunkcyjny rozwój obszarów wiejskich.    Prace nad wdrożeniem programu aktywizacji obszarów wiejskich są działaniem wielosektorowym, wymagającym pełnej współpracy wielu resortów, jak również pełnego uczestnictwa i zaangażowania samorządu terytorialnego, organizacji samorządu rolniczego, pracodawców i związków zawodowych oraz innych partnerów społecznych i gospodarczych. Działania te - realizowane konsekwentnie w perspektywie kilku lat - doprowadzą do zmiany oblicza polskiej wsi.    Negocjacje toczą się obecnie w pięciu obszarach działań na rzecz rolnictwa:    1. Wspieranie rolnictwa i jego otoczenia (filar I),    2. Rozwój przedsiębiorczości i tworzenie pozarolniczych miejsc pracy (filar II),    3. Wspieranie kompleksowej polityki społecznej wobec wsi i rolnictwa i rozwój otoczenia cywilizacyjnego obszarów wiejskich (filar III),    4. Instytucjonalizacja dialogu społecznego w sprawach wsi i rolnictwa,    5. Wieś i rolnictwo w polityce regionalnej rządu i samorządu wojewódzkiego.    Problemy bezrobocia są przedmiotem pracy zwłaszcza tych zespołów, które zajmują się tzw. filarem II i filarem III. Filar II jest bezpośrednio związany z przezwyciężaniem bezrobocia na wsi. Przewiduje on działania związane z rozwojem przedsiębiorczości i tworzeniem pozarolniczych miejsc pracy. Ograniczenie zatrudnienia w rolnictwie wiąże się z koniecznością poszukiwania zatrudnienia i źródeł dochodu poza rolnictwem. Realizacji tego zadania służyć ma rozwój przedsiębiorczości, któremu towarzyszyć ma rozwój różnych form orientacji i poradnictwa szkolnego i zawodowego dla działających i potencjalnych przedsiębiorców oraz dla ich pracowników. Zaistniała także konieczność promocji obszarów wiejskich jako dobrego miejsca na lokowanie inwestycji gospodarczych. Filar II obejmuje zatem: wspieranie małych i średnich przedsiębiorstw (poręczenia, kredyty, pożyczki, mikropożyczki), rozwój doradztwa ekonomicznego i prawnego oraz placówek kształcenia ustawicznego, rozwój bazy turystycznej i agroturystyki, rozwój sieci usług i drobnej wytwórczości opartych na bazie kultury źródłowej wsi i infrastruktury zabytkowej obszarów wiejskich, pozyskiwanie inwestorów, a także projekty infrastrukturalne. Filar III to przede wszystkim działania na rzecz poprawy stanu edukacji ludności wiejskiej, zarówno dzieci i młodzieży, jak i kształcenia ustawicznego dorosłych.    Zadania określone w powyższych filarach będą realizowane w ramach polityki rozwoju obszarów wiejskich, opartej na doświadczeniach programów realizowanych w UE i współfinansowanych z jej funduszy. Podstawowym narzędziem tej polityki, zgodnie z zasadą pomocniczości, będzie rządowe dofinansowanie, które uzyskają projekty przygotowane przez jednostki samorządu terytorialnego (powiaty, województwa, gminy oraz związki powiatów lub gmin) oraz pozarządowe organizacje społeczne i gospodarcze. Dodatkowo będą przygotowywane struktury i procedury konieczne do absorpcji i dobrego wykorzystania coraz większych środków pomocowych z UE. Realizacja wymienionych programów jest zadaniem wspólnym rządu oraz władz regionalnych, a przede wszystkim zainteresowanych rolników, zakładów i przedsiębiorców.    VII. Zadaniem ˝Programu aktywizacji obszarów wiejskich˝ jest wniesienie wkładu finansowego w szeroko rozumiany rozwój gospodarczy wsi oraz wsparcie realizacji ˝Średniookresowej strategii rozwoju obszarów wiejskich i rolnictwa˝ oraz ˝Spójnej polityki strukturalnej rozwoju obszarów wiejskich i rolnictwa˝. Program współfinansowany będzie z kredytu Banku Światowego. Określono trzy cele programu:    - zwiększenie pozarolniczego zatrudnienia na obszarach wiejskich,    - wsparcie procesu decentralizacji samorządów i rozwoju regionalnego,    - zapewnienie Polsce pomocy w budowaniu potencjału instytucjonalnego niezbędnego do uzyskania przedakcesyjnych i strukturalnych funduszy Unii Europejskiej.    W ramach programu zostaną sfinansowane następujące działania: rozwój sektora prywatnego, rozwój zasobów ludzkich, w tym fundusz ponownego zatrudnienia, program zwiększenia zatrudnienia poza rolnictwem, poprawa stanu edukacji na obszarach wiejskich, wzmocnienie instytucji administracji lokalnej i regionalnej oraz rozwój infrastruktury na obszarach wiejskich. Przewiduje się uruchomienie:    - programu mikropożyczek przeznaczonego na udzielanie mikropożyczek, jednorazowych dotacji na cele inwestycyjne i doradztwa dla mieszkańców wsi, którzy prowadzą lub podejmą się prowadzenia własnej działalności gospodarczej. Komponent ten ma być wdrażany w pięciu województwach;    - programu przekwalifikowania siły roboczej przeznaczonego na finansowanie szkoleń, poradnictwa zawodowego, czasowego zatrudniania w gminie, tworzenia inkubatorów przedsiębiorczości, ośrodków obsługi małych przedsiębiorstw, dotacji finansujących plany rozwoju gospodarczego gmin. Komponent ten ma być wdrażany w siedmiu województwach;    - programu edukacji przeznaczonego na finansowanie zakupu komputerów do szkół wiejskich, zakupu wyposażenia do szkół oraz szkoleń nauczycieli;    - programu budowy potencjału instytucjonalnego w administracji lokalnej i regionalnej;    - programu rozwoju infrastruktury wiejskiej przeznaczonego na finansowanie budowy wodociągów, sieci kanalizacyjnej, dróg gminnych, wysypisk śmieci. Rozwój infrastruktury umożliwi w większym stopniu prowadzenie działalności gospodarczej na terenach wiejskich.    VIII. Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej w ramach programu PHARE 2000 realizuje ˝Program Spójności Społeczno-Gospodarczej˝. Program ten oparty na strategiach wojewódzkich realizowany będzie w pięciu województwach, charakteryzujących się wysokim bezrobociem (jawnym i ukrytym) oraz dużą liczbą mieszkańców terenów wiejskich. Część społeczna programu przyczyni się do:    - przeciwdziałania bezrobociu przez szkolenia i doradztwo dla osób zagrożonych bezrobociem (mieszkańcy obszarów wiejskich, młodzież, pracownicy restrukturyzowanych przedsiębiorstw),    - lepszego dostosowania kadr regionów do zmieniających się potrzeb rynku, a tym samym dostosowania przedsiębiorstw do wymagań rynku.    Przewiduje się, iż ˝Program Spójności Społeczno-Gospodarczej˝ w ramach PHARE 2000 otrzyma wsparcie w wysokości 125 mln euro. Około 20% tej sumy zostanie przeznaczone na projekty w dziedzinie rozwoju społecznego. Pozostałe środki służyć będą rozwojowi infrastruktury i finansowemu wsparciu małych i średnich przedsiębiorstw.    Problematyka bezrobocia jest domeną Krajowego Urzędu Pracy. Urząd ten, wychodząc naprzeciw potrzebie wspierania inwestycji i przedsiębiorczości, a także pragnąc ułatwić przedsiębiorcom dostęp do kapitału, uruchomił nieskooprocentowane linie kredytowe dla osób chcących inwestować na terenach wiejskich. W tym celu KUP zawarł następujące porozumienia, których realizacja w znaczący sposób powinna ułatwić dostęp do kapitału inwestycyjnego:    a) z Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa, które stwarza możliwość kredytowania przedsięwzięć w zakresie małej przedsiębiorczości o charakterze pozarolniczym przy zatrudnianiu bezrobotnych, byłych pracowników państwowych gospodarstw rolnych oraz członków ich rodzin na terenach wiejskich lub w miastach do 20 tys. mieszkańców. Środki na kredyty pochodzą z AWRSP i dopłat KUP z Funduszu Pracy. Kredyty mogą być przeznaczone na finansowanie rozwoju małej przedsiębiorczości w dziedzinach pozarolniczych. Rekrutacja pracowników na potrzeby nowych przedsiębiorstw powinna być prowadzona spośród zarejestrowanych bezrobotnych będących w przeszłości pracownikami PGR, bądź najbliższymi członkami ich rodzin,    b) z Agencją Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, ustalające zasady udzielania pożyczek na tworzenie nowych miejsc pracy dla bezrobotnych zamieszkałych na terenie gmin wiejskich, miejsko-wiejskich oraz miast do 20 tys. mieszkańców. W wyniku działań KUP i ARiMR uruchomiona została linia kredytowa w wysokości 20 mln zł. Celem tej linii kredytowej jest udzielanie pożyczek dla pracodawców, którzy zobowiążą się przeznaczyć je na utworzenie miejsc pracy dla osób bezrobotnych zamieszkałych na terenach wiejskich, miejsko-wiejskich i w miastach do 20 tys. mieszkańców. Pożyczkobiorca zobowiązany jest do utrzymania określonego w umowie stanu zatrudnienia, łącznie z utworzonymi miejscami pracy, przez cały czas trwania spłaty zaciągniętej pożyczki. Wnioskodawca zobowiązany jest również do zapewnienia środków własnych w wysokości co najmniej 30% kosztów przedsięwzięcia;    c) z Europejskim Funduszem Rozwoju Wsi Polskiej w celu finansowania rozwoju małej i średniej przedsiębiorczości na terenach wiejskich lub w miastach do 10 tys. mieszkańców, z preferencją dla gmin zagrożonych strukturalnym bezrobociem. Finansowane inwestycje miały obejmować wszelkie pozarolnicze inwestycje w dziedzinie usług lub produkcji, tworzące nowe miejsca pracy dla zarejestrowanych w urzędach pracy bezrobotnych, z wyłączeniem sklepów spożywczych i gastronomii, oferujących alkohol. Kapitał linii kredytowej w wysokości 12 mln zł rocznie pochodzi ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Wsi Polskiej.    Również Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wspiera tworzenie miejsc pracy m.in. przez:    a) dopłaty do oprocentowania udzielanych przez współpracujące z agencją banki preferencyjnych kredytów na przedsięwzięcia inwestycyjne tworzące nowe, stałe miejsca pracy w działalnościach pozarolniczych w gminach wiejskich oraz gminach miejsko-wiejskich, gwarantujące zatrudnienie ludności wiejskiej. Uzyskane środki inwestorzy mogą przeznaczać na zakup, modernizację, adaptację, budowę i rozbudowę zakładów prowadzących działalność pozarolniczą w gminach wiejskich oraz miejsko-wiejskich, a także na: zakup niezbędnych maszyn, urządzeń i narzędzi służących do prowadzenia działalności pozarolniczej. Maksymalna kwota kredytu nie może przekroczyć 60% wartości nakładów inwestycyjnych, nie więcej jednak niż 2000 tys. zł, przy czym w wyniku realizacji inwestycji musi nastąpić wzrost zatrudnienia co najmniej o jedną osobę na każde 25 tys. udzielonego kredytu. Maksymalny okres kredytowania wynosi 6 lat, z możliwością uzyskania karencji w spłacie kapitału do jednego roku i oprocentowania dla kredytobiorcy w wysokości połowy oprocentowania ustalonego przez bank finansujący inwestycję;    b) udzielanie nieoprocentowanych pożyczek osobom prawnym i fizycznym tworzącym lub rozwijającym małe i średnie przedsiębiorstwa, zatrudniającym maksymalnie 50 osób i zajmujących się produkcją pozarolniczą, usługami lub handlem (tzw. program małej przedsiębiorczości).    Do podstawowych instrumentów ekonomiczno-finansowych, mających na celu ograniczenie bezrobocia, zwłaszcza na terenach wiejskich, należą działania (finansowane z Funduszu Pracy) przewidziane w ustawie z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu i stosowane do bezrobotnych ze wsi. Są to:    - skierowania na przekwalifikowanie i szkolenie zawodowe z prawem do zasiłku szkoleniowego,    - zatrudnianie w ramach prac interwencyjnych i przy robotach publicznych,    - udzielanie pożyczek na tworzenie nowych miejsc pracy,    - aktywizacja zawodowa realizowana w ramach tzw. programów specjalnych,    - świadczenia przysługujące rolnikom zwalnianym z pracy.    Ważną rolę odgrywają również instrumenty stosowane w powiatach (gminach) zagrożonych szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym:    - podwyższony zasiłek przedemerytalny,    - stypendia dla absolwentów podejmujących dalszą naukę w szkołach ponadpodstawowych dla dorosłych,    - dopłaty do dojazdów bezrobotnym uczestniczącym w szkoleniach i stażach oraz zatrudnionym poza miejscem stałego zamieszkania,    - ulgi uczniowskie w zryczałtowanym podatku dochodowym,    - preferencyjne zasady w przypadku opodatkowania się przez prowadzącego działalność gospodarczą w formie karty podatkowej,    - podwyższone stawki amortyzacyjne.    Zgodnie z ustawą budżetową na 2000 r. na Fundusz Pracy przeznaczono 5 917 856 zł, w tym 4 367 080 zł na obligatoryjne świadczenia, a 1 077 276 zł na aktywne formy przeciwdziałania bezrobociu.    Zgodnie z art. 57a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu od dnia 1 stycznia 2000 r. prezes Krajowego Urzędu Pracy obowiązany jest przekazywać środki Funduszu Pracy samorządom wojewódzkim i powiatowym na realizację należących do ich zakresu zadań według zasad określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 14 grudnia 1999 r. w sprawie algorytmu przekazywania środków Funduszu Pracy samorządom wojewódzkim i powiatowym (DzU nr 109, poz. 1237).    Na podstawie powyższych przepisów w dniu 1 lutego 2000 r. prezes Krajowego Urzędu Pracy przekazał samorządom powiatowym decyzje określające kwoty środków Funduszu Pracy na finansowanie programów na rzecz przeciwdziałania bezrobociu oraz inne fakultatywne wydatki w 2000 r. Kwoty środków na finansowanie programów przeciwdziałania bezrobociu ustalone zostały w wyniku podziału połowy kwoty Funduszu Pracy przewidzianej w ustawie budżetowej na finansowanie aktywnych form przeciwdziałania bezrobociu.    Pozostałą kwotę w ramach 50-procentowej rezerwy prezes Krajowego Urzędu Pracy rozdysponuje po przedstawieniu przez starostów wniosków o zwiększenie ustalonego limitu na realizację zadań, które określone zostaną w kontraktach zawieranych z samorządami powiatowymi. Przy rozdziale tej rezerwy dodatkowe kwoty przyznane zostaną przede wszystkim tym powiatom, na terenie których jest najtrudniejsza sytuacja na rynku pracy. Prezes Krajowego Urzędu Pracy w końcu marca br. skorygował (zwiększył) dotychczasowe limity środków Funduszu Pracy na aktywne formy przeciwdziałania bezrobociu przyznane samorządom powiatowym.    W ustawie budżetowej na 2000 r. przewiduje się:    - rezerwę budżetową w wysokości 50 300 tys. zł na dotacje przeznaczone na dofinansowanie inwestycji infrastrukturalnych, realizowanych jako zadania własne gmin w systemie robót publicznych. Dotacja dystrybuowana jest przez wojewodów wśród gmin zagrożonych wysokim strukturalnym bezrobociem, w tym wśród gmin wiejskich;    - rezerwę budżetową w wysokości 60 620 tys. zł na dofinansowanie programów wojewódzkich. Projekt rozporządzenia Rady Ministrów z czerwca br. w sprawie zasad, warunków i trybu wspierania środkami budżetu państwa na 2000 r. programów inicjowanych przez organy samorządu województwa, przewiduje rozdysponowanie rezerwy celowej budżetu państwa pomiędzy wszystkie województwa w kwotach proporcjonalnych do liczby ludności wiejskiej w wieku produkcyjnym na terenie danego województwa. Projekt ten zakłada wspieranie środkami budżetowymi działań polegających na reorientacji zawodowej ludności wiejskiej, jej przekwalifikowaniu oraz podejmowaniu przez ludność wiejską działalności gospodarczej o charakterze pozarolniczym. Działania te mają być wdrażane przy wykorzystaniu instytucji pozarządowych. Ponadto powstające strategie sektorowe, określające m.in. planowane wydatki ze środków pomocowych (środki przedakcesyjne i fundusze strukturalne), odnoszą się bezpośrednio lub pośrednio do restrukturyzacji obszarów wiejskich.    W planie finansowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na 2000 r. przewidziano:    - 18,5 mln zł na pożyczki dla osób fizycznych i prawnych prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą w gminach wiejskich i miejsko-wiejskich,    - 85,7 mln zł na dopłaty do oprocentowania nowo udzielanych kredytów, w tym tworzące nowe stałe miejsca pracy w działalnościach pozarolniczych w gminach wiejskich oraz miejsko-wiejskich, gwarauntujących zatrudnienie ludności wiejskiej.    W omawianej sferze polityki społecznej rząd na co dzień współpracuje ze związkami zawodowymi, organizacjami pracodawców, izbami rolniczymi, przedstawicielami samorządu terytorialnego. Współpraca ta jest wykorzystywana również przy tworzeniu rozszerzanej wersji ˝Paktu dla rolnictwa oraz obszarów wiejskich˝. Wdrożenie paktu wymagać będzie działań wielosektorowych, jak również pełnego uczestnictwa i zaangażowania samorządu terytorialnego, organizacji samorządu rolniczego, pracodawców i związków zawodowych oraz innych partnerów społecznych i gospodarczych. Wszelkie akty prawne dotyczące wsi powstają przy opiniotwórczym udziale partnerów społecznych; np. strona społeczna, w tym przedstawiciele trzech rolniczych związków zawodowych, bierze udział w pracach Zespołu Rządowo-Społecznego ds. weryfikacji wykazu powiatów zagrożonych szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym. W ramach ˝Programu aktywizacji obszarów wiejskich˝ - finansowanego częściowo ze środków pożyczki Banku Światowego, przewidywany jest aktywny udział władz samorządowych oraz innych partnerów społecznych i gospodarczych w ukierunkowywaniu przyznanych środków na działania mające przeciwdziałać bezrobociu na obszarach wiejskich. Następuje to w ramach tzw. krajowego i regionalnych komitetów sterujących.    W łagodzeniu skutków bezrobocia, w tym bezrobocia na obszarach wiejskich, wykorzystywane są doświadczenia państw Unii Europejskiej związane z aktywizacją obszarów wiejskich. Doświadczenia te będą szczególnie pomocne przy wykorzystywaniu funduszy przedakcesyjnych. Dotyczy to zwłaszcza programu SAPARD, jak i programu PHARE.    Z poważaniem    Podsekretarz stanu    Andrzej Łuszczewski    Warszawa, dnia 30 czerwca 2000 r.