Debaty sejmoweIX Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie praktyk aktywnego wpływania powszechnych towarzystw emerytalnych na wartość jednostek uczestnictwa otwartych funduszy emerytalnych

   W odpowiedzi na interpelację pana posła Bogdana Lewandowskiego, znak: SPS-0202-4581/00, w sprawie praktyk aktywnego wpływania powszechnych towarzystw emerytalnych na wartość jednostek uczestnictwa otwartych funduszy emerytalnych, pragnę poinformować, co następuje:    Sztuczne podnoszenie wartości jednostek rozrachunkowych funduszy było osiągane poprzez:    1. Zawieranie przez fundusze transakcji po cenach nierynkowych, przynoszących nadzwyczajny zysk. Stroną przeciwną w tych transakcjach są podmioty ˝zaprzyjaźnione˝.    2. Zawieranie transakcji typu buy-sell back. Po zmianie przepisów (rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 13 czerwca 2000 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad wyceny aktywów i zobowiązań funduszy emerytalnych - DzU nr 49, poz. 566) transakcje tego typu traktowane są jak pożyczki pod zastaw papierów wartościowych i nie powodują nagłej zmiany wartości jednostki rozrachunkowej, jak miało to miejsce wcześniej.    Zadaniem ochrony interesów członków otwartych funduszy emerytalnych zajmuje się Urząd Nadzoru nad Funduszami Emerytalnymi, który, sprawując nadzór nad działalnością funduszy, ma za zadanie reagować w szczególności na wszelkie nieuczciwe praktyki mające na celu zwiększenie wartości jednostek rozrachunkowych. Transakcje typu sell-buy back traktuje UNFE ze względu na znaczne ryzyko wzrostu stóp procentowych jako transakcje terminowe zakazane przez przepisy ustawy z dnia 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych (DzU nr 139, poz. 934).    Ww. próby manipulacji wartością jednostki rozrachunkowej mogą zaistnieć tylko w przypadku transakcji zawieranych przez fundusze na rynku międzybankowym oraz w przypadku transakcji pozasesyjnych zawieranych na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie.    Z praktyki działalności wszystkich otwartych funduszy emerytalnych wynika, iż transakcje o nadzwyczajnej rentowności nie są jedynie domeną niewielkich pod względem aktywów funduszy. Najwyższe kary zostały przez UNFE nałożone na dwa największe pod względem aktywów fundusze.    W przypadku transakcji o nadzwyczajnej zyskowności UNFE standardowo wszczyna postępowanie wyjaśniające okoliczności takiej transakcji, w szczególności w celu określenia, czy sposób zawarcia transakcji był zgodny z przepisami prawa. Transakcje o nadzwyczajnej rentowności, jakie są realizowane przez fundusze, to transakcje zawierane na rynku międzybankowym i transakcje pozasesyjne.    W przypadku rynku międzybankowego mamy do czynienia z brakiem jakichkolwiek uregulowań dających gwarancję, iż transakcje są dokonywane po cenach rynkowych. Rynek międzybankowy pozwala na bezpośrednie negocjacje między sprzedającym i kupującym dotyczące ceny skarbowych papierów wartościowych. UNFE standardowo wyjaśnia, kto jest drugą stroną w tych transakcjach, celem sprawdzenia, czy nie miały miejsca transakcje między funduszem a podmiotami powiązanymi z akcjonariuszami towarzystwa, co jest zabronione (art. 150 ustawy o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych). Ponieważ przeciwnymi stronami tych transakcji były prawie zawsze banki, UNFE w 1999 r. poinformował o tym Generalny Inspektorat Nadzoru Bankowego, który wystosował pismo do prezesów banków, zwracając uwagę na to niepokojące zjawisko. W związku ze stwierdzeniem tego typu transakcji także w tym roku GINB zapewnił, iż dokonując kontroli w bankach, zwróci uwagę na tego typu transakcje.    UNFE jednocześnie poinformował o tych transakcjach generalnego inspektora kontroli skarbowej, ponieważ zawieranie tych transakcji pomniejsza przychód do opodatkowania podmiotów dokonujących takich transakcji z funduszami (same fundusze są zwolnione z podatku dochodowego od osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej).    Transakcje pozasesyjne, które poddane są regulacjom giełdowym odnośnie do ceny, także są monitorowane przez UNFE. Dwa postępowania dotyczące transakcji pakietowych przeprowadzone w bieżącym roku zakończyły się nałożeniem kar pieniężnych na dwa towarzystwa (po 300 000 zł).    Ze względu na ograniczoną informację dotyczącą podmiotów dokonujących transakcji z funduszami UNFE zwracał się do Komisji Papierów Wartościowych i Giełd o przekazanie na ten temat informacji. Przekazanie tych informacji okazało się niemożliwe ze względu na objęcie ich klauzulą poufności. Dopiero zmiana ustawy o publicznym obrocie papierami wartościowymi umożliwia przekazywanie tych informacji między KPWiG a UNFE na zasadach wzajemności. Obecnie trwają prace mające na celu zawarcie porozumienia między KPWiG a UNFE w tej sprawie.    Sekretarz stanu    Ewa Lewicka    Warszawa, dnia 26 września 2000 r.