Debaty sejmoweIX Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie nielegalnego importu surowców i towarów

   Szanowny Panie Marszałku!    1. Poruszone w interpelacji zjawisko przemytu surowców i towarów, w tym zwłaszcza wyrobów alkoholowych, jest przedmiotem analizy w Ministerstwie Finansów. Analiza przyczyn tego zjawiska oraz związanych z nim negatywnych konsekwencji społecznych i strat dla budżetu państwa z tytułu niepobranych należności celno-podatkowych wskazuje na pilną konieczność zwiększenia skuteczności działań ograniczających nielegalny import do Polski towarów (zwłaszcza wyrobów alkoholowych i papierosów).    Z danych Głównego Urzędu Ceł wynika, że w I półroczu 2000 r. wartość udaremnionego przez służby celne przemytu alkoholu i papierosów zwiększyła się odpowiednio - o 90% i 28% w stosunku do analogicznego okresu roku ubiegłego. Natomiast wśród 20 towarów dominujących pod względem wartości, które zostały zajęte przez służby celne w I półroczu br., alkohol i papierosy stanowią ponad 54% wartości ogółem tych towarów (alkohol stanowi ok. 39% ww. wartości ogółem ujawnionego przemytu).    2. Pragnę zaznaczyć, że przeciwdziałanie i zwalczanie omawianej patologii było i nadal pozostaje przedmiotem szczególnego zainteresowania nadzorowanych przeze mnie służb Ministerstwa Finansów (Służba Celna, Inspekcja Celna, aparat skarbowy). Ważną rolę w tym zakresie spełniają również służby podległe ministrowi spraw wewnętrznych i administracji (Straż Graniczna i Policja).    W obecnej sytuacji nieodzowne jest zwiększenie, poprzez bardziej skoordynowane współdziałanie między właściwymi służbami państwowymi, efektywności działań prowadzących do zwalczania przestępczości celnej i podatkowej w ramach już zaangażowanych na ten cel środków. Podstawą do zwiększenia efektywności wspólnych akcji służb celnych z innymi służbami są zawierane porozumienia (przykładowo, Główny Urząd Ceł współpracuje na bieżąco w ramach tych porozumień z Policją, Komendą Straży Granicznej i Urzędem Ochrony Państwa).    3. Ogólnie określane zjawisko przemytu towarów do Polski, poza wspólnymi elementami tego procederu, faktycznie występuje w zróżnicowanej postaci. W głównym stopniu zależy to od rodzaju przemycanych towarów oraz formy przejawiania się przemytu (drobny przemyt pieszy, tzw. mrówki, dotyczący głównie alkoholu i papierosów; drobny i średni przemyt kolejowy i samochodowy; duży przemyt zorganizowanych grup przestępczych wyposażonych w nowoczesne środki techniczne i wykorzystujących transport samochodowy, kolejowy lub morski). Efektywne przeciwstawienie się tej patologii jest możliwe poprzez przygotowanie i wdrożenie szeregu działań (wynikających z uregulowań prawnych i rozwiązań organizacyjnych) adekwatnych do specyfiki przemytu.    W ocenie Ministerstwa Finansów w ogólnej sumie wyrobów alkoholowych (jak i papierosów) przywożonych do Polski bez opłaconego cła i akcyzy znaczący udział mają wyroby wwożone w niedużych jednostkowo ilościach przez ˝pseudopodróżnych˝, zgodnie z jednorazowymi limitami ilościowymi lub nieznacznie powyżej limitów, a następnie wprowadzane nielegalnie do obrotu handlowego.    W tym względzie istotnym instrumentem przeciwdziałającym nasilaniu się przemytu są rozwiązania zawarte w propozycji nowelizacji Kodeksu celnego. W chwili obecnej trwają prace nad jego kształtem w Komisji Prawa Europejskiego w Sejmie. Przepisy te przewidują wprowadzenie ograniczenia w przywozie alkoholi (i papierosów) dla osób zamieszkujących w strefie nadgranicznej i przyjeżdżających ze strefy nadgranicznej państwa sąsiadującego. Ograniczenie to będzie również dotyczyć osób pracujących za granicą w tej strefie. Ponadto zmniejszy się limit papierosów zwolnionych od cła przywożonych w bagażu osobistym podróżnego.    4. W chwili obecnej, głównym kierunkiem działań wymierzonych w nasilające się zjawisko przemytu jest stworzenie szczelnej bariery ograniczającej do minimum nielegalny przywóz towarów (w szczególności uszczelnienie wschodniej granicy).    Za podstawowe elementy bariery mającej skutecznie przeciwdziałać przemytowi towarów (w szczególności wyrobów alkoholowych i tytoniowych) w krótkim horyzoncie czasowym przyjęto:    - zintensyfikowanie i zaostrzenie kontroli celnej na granicy wschodniej, wyraźnie odczuwalne przez potencjalnych przemytników i zniechęcające do nielegalnego przywozu towarów, przy zwiększonym udziale służb celnych oraz innych służb dysponujących dostatecznym wyposażeniem technicznym w sprzęt kontrolny; nasilenie kontroli celnej (szczegółowe kontrole) towarów przewożonych koleją i autobusami; dokonywanie kontroli na granicy w oparciu o szerszą wymianę informacji między służbami wewnątrz kraju i służbami celnymi państw sąsiednich;    - zwiększenie efektywności współpracy służb celnych w realizacji zadań kontrolnych z organami Policji, Straży Granicznej, Inspekcji Celnej i urzędami kontroli skarbowej przy wsparciu systemu informatycznego zapewniającego szybki przepływ informacji; intensyfikacja współpracy z organami uprawnionymi do podejmowania działań operacyjno-rozpoznawczych (tj. Policji, Straży Granicznej, Inspekcji Celnej i wywiadu skarbowego, zwłaszcza w zwalczaniu zorganizowanych form przestępczości w zakresie obrotu towarowego z zagranicą, w tym powołanie tzw. grup zadaniowych w rejonach o największym zagrożeniu przemytem); zwiększenie efektywności w zakresie kontroli obowiązku oznaczania wyrobów akcyzowych znakami akcyzy;    - kontynuowanie systematycznych kontroli wykonywanych przez urzędy kontroli skarbowej przy współudziale Straży Granicznej, Policji, służb celnych (oraz innych służb powołanych dla ochrony porządku prawnego) targowisk i bazarów położonych głównie w województwach przygranicznych i w obrębie dużych aglomeracji miejskich;    - zwiększenie znaczenia motywacyjnego systemu wynagradzania funkcjonariuszy celnych za wyniki ich pracy, zdecydowanie mobilizującego do ujawniania przemytu i premiującego takie postawy (polegającego na ustaleniu wysokości premii w zależności od wartości ujawnionego przemytu);    - nasilony system kontroli wewnętrznej i wprowadzenie dotkliwych kar dyscyplinarnych, nawet w przypadkach uzasadnionego podejrzenia czerpania korzyści przez funkcjonariusza celnego z tytułu powiązań korupcyjnych. Wprowadzanie rozwiązań organizacyjnych eliminujących podczas kontroli celnej obszar sytuacji i zachowań potencjalnie zagrożonych korupcją (ograniczenie możliwości ˝uzgadniania˝ dokonywania odpraw przez podmiot z ˝przychylnie˝ nastawionym celnikiem) bądź ułatwiających zastraszanie funkcjonariuszy celnych.    5. Ponadto zahamowanie narastającego nielegalnego importu towarów należy wiązać z wypełnianiem jednego z głównych zadań decydujących o przyjęciu Polski do Unii Europejskiej, jakim jest zharmonizowanie systemów celnych, zważywszy na to, że duża część polskiej granicy stanie się zewnętrzną granicą Unii. Plany strategiczne administracji celnej zostały zsynchronizowane z wymogami UE w przyjętym przez Radę Ministrów w dniu 19 października 1999 r. dokumencie pn. ˝Strategia działania polskiej administracji celnej do roku 2002˝. Zgodnie z określonymi w niej założeniami przewiduje się, w ramach utrzymania administracji celnej na obecnym poziomie (ok. 14,5 tys. pracowników ogółem), przesunięcie zasobów kadrowych oraz sprzętu z granicy zachodniej i południowej na granicę wschodnią.    Planowana poprawa stanu infrastruktury granicznej oraz zwiększenie liczby przejść, zwłaszcza na granicy wschodniej, w kontekście podniesionego w interpelacji problemu przemytu, nastąpi w wyniku długoterminowych działań organizacyjnych i inwestycyjnych. Opracowywany przez Międzyresortowy Zespół ds. Zagospodarowania Granicy Państwowej program na lata 2000-2002 zakłada kompleksowe rozwiązanie dotyczące przekraczania polskiej granicy państwowej. W celu wzmocnienia granicznej kontroli oraz usprawnienia odpraw i eliminowania negatywnych zjawisk występujących na granicy przewiduje on m.in. podjęcie prac związanych z rozbudową i modernizacją przejść granicznych (np. w Dorohusku), współpracę krajowych organów kontroli z organami kontroli państw sąsiednich, przenoszenie odpraw celnych z przejść granicznych do urzędów celnych wewnątrz kraju.    Pragnę podkreślić, że niezależnie od skoncentrowania działań na zwalczaniu nielegalnego przywozu towarów bezpośrednio na granicy i w obrębie strefy nadgranicznej nadal dużą wagę przywiązuje się do problemu uniemożliwienia wprowadzania towarów pochodzących z przemytu do obrotu handlowego wewnątrz kraju.    Z poważaniem    Podsekretarz stanu    Jan Wojcieszczuk    Warszawa, dnia 3 listopada 2000 r.