Debaty sejmoweIX Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie niektórych problemów polityki makroekonomicznej na przykładzie zagadnień cukrownictwa

   W związku z uznaniem przez pana posła Janusza Dobrosza odpowiedzi na interpelację poselską w sprawie niektórych problemów polityki makroekonomicznej na przykładzie zagadnień cukrownictwa za niewystarczającą przesyłam następujące dodatkowe wyjaśnienia.    Ad 1. Zmiany, jakie dokonały się do chwili obecnej w polityce majątkowej państwa, nie pozwalają na przywrócenie sprzecznych z regułami gospodarki rynkowej mechanizmów. Działania polityki gospodarczej zmierzają w kierunku stałego zmniejszania udziału deficytu budżetowego w stosunku do poziomu PKB. Obecnie państwo, chociażby stawiało sobie za cel pełnienie roli przedsiębiorcy/inwestora na rynku kapitałowym, nie posiada w budżecie wolnych środków finansowych. Sytuacja jest wręcz odwrotna. Trudno jest zbilansować poziom przychodów z wydatkami państwa, a na pokrycie zaciągniętych w ostatnich latach zobowiązań państwa wobec społeczeństwa (np. realizacja programów społecznych, rekompensaty, reforma systemu ubezpieczeń emerytalnych czy zdrowotnych) poszukuje się nowych źródeł pokrycia ich kosztów. Dodatkowo zmiana otoczenia prawnego (w tym przepisów prawnych wynikających z wchodzących w tym roku w życia ustaw takich jak np. Kodeks spółek handlowych, Prawo działalności gospodarczej itp.) nie pozwala na zastosowanie takich instrumentów polityki majątkowej państwa, jakie funkcjonowały w czasach II Rzeczypospolitej.    Zgodnie z przepisami warunkującymi przebieg procesów prywatyzacji (jak również zobowiązaniami międzynarodowymi Polski) nie można podmiotowo ograniczać udziału w prywatyzacji przedsiębiorstw, biorąc pod uwagę kraj pochodzenia kapitału potencjalnych inwestorów czy inne czynniki pozamerytoryczne. Proces prywatyzacji odbywa się w trybie publicznym i dotyczy wszystkich zainteresowanych, spełniających warunki wymagane przez MSP. Jeśli umowy prywatyzacyjne i zobowiązania w nich zawarte są przez inwestorów przestrzegane, nie ma powodu, aby takie transakcje unieważniać. Takie postępowanie stanowiłoby bez wątpienia większą szkodę dla Polski niż fakt, że udział kapitału zagranicznego w określonych branżach gospodarki może okazać się wyższy niż w innych krajach europejskich.    Należy więc uznać, iż transakcje prywatyzacyjne (o ile umowy są przestrzegane przez inwestorów, a zobowiązania inwestycyjne i socjalne realizowane) są nieodwracalne i nie będą unieważniane.    Ad 2. W pytaniu tym pan poseł zdaje się podważać konkretne działania prywatyzacyjne, nazywając je odbieraniem poszczególnych podmiotów gospodarczych ˝polskiemu skarbowi państwa˝. Zgodnie z zamieszczonymi powyżej wyjaśnieniami niemożliwe jest ograniczanie podstawowych wolności gospodarczych w celu eliminowania lub ograniczania aktywności podmiotów prywatnych tak krajowych, jak i zagranicznych w określonych dziedzinach życia gospodarczego.    ˝Totalna prywatyzacja˝, o której pisze pan poseł w swojej interpelacji, realizowana jest zgodnie z przyjętymi przez rząd i nadzorowanymi przez parlament programami. Można zatem uznać, że proces prywatyzacji, ze względu na instrumenty jego realizacji jak i sposób oceny jego wykonania, jest przedmiotem oceny rządu, NIK i parlamentu.    Zadaniem rządu wynikającym z przyjętej strategii integracji z Unią Europejską jest konieczność otwierania obszaru gospodarczego naszego kraju dla swobodnego przepływu towarów, usług, kapitału, a w perspektywie także pracowników. Przypominam jednocześnie panu posłowi, że minister skarbu nie prowadzi polityki zagranicznej czy negocjacji z instytucjami europejskimi i w związku z tym nie leży w jego gestii korygowanie czy wręcz wypowiadanie porozumień międzynarodowych. W tym kontekście także bardzo istotne jest pełne zestawienie korzyści i strat, jakie mogłoby przynieść tego typu postępowanie ze strony Polski.    Ad 3. Wbrew wątpliwościom pana posła podtrzymuję zdanie zawarte w odpowiedzi na interpelację z dnia 18 grudnia 2000 r., że kapitał państwowy ma w praktyce Ministerstwa Skarbu Państwa status równorzędny z innymi formami życia gospodarczego. Przedsiębiorstwa państwowe nie są przez ministra skarbu prywatyzowane z powodu dyskryminacji, lecz dla zapewnienia im szans rozwojowych i poprawy sytuacji ekonomiczno-finansowej oraz zdolności konkurowania na rynku.    Nie mogę także zgodzić się ze zdaniem pana posła, że rząd polski działa na szkodę kapitału polskiego. Z danych Państwowej Agencji Inwestycji Zagranicznych (PAIZ), zebranych na podstawie ankiet wysyłanych przez Agencję do dużych inwestorów długoterminowych, którzy ulokowali w naszym kraju co najmniej milion dolarów, wynika, że inwestycje ˝od zera˝ stanowiły np. w 1999 r. 52% zagranicznych środków zainwestowanych w Polsce. Również nie można kategorycznie stwierdzić, że kapitał zagraniczny nie buduje nowych miejsc pracy. Ze względu na bezprecedensową skalę reform, jakie mają miejsce w naszym kraju, mamy do czynienia z różnorodnością doświadczeń. Obok negatywnych przykładów podanych przez pana posła istnieje wiele pozytywnych, jak choćby Polsko-Amerykański Fundusz Przedsiębiorczości, który stworzył ok. 23 000 nowych miejsc pracy, inwestycja General Motors w Gliwicach, 7 zakładów koncernu Coca-Cola zatrudniających ok. 1500 osób, fabryka baterii koncernu Philips w Gnieźnie czy grupa Dutch SHV Makro oraz Metro, które dynamicznie rozbudowują sieci hipermarketów w całej Polsce, dając zatrudnienie ok. 7 tysiącom osób, oraz wiele innych.    Dodatkowo zgodnie z regułami otwartego rynku i z zasadą wolnej konkurencji rząd nie ma wpływu na decyzje inwestorów, zwłaszcza reprezentujących kapitał zagraniczny. Nie można zatem mówić o ˝kierowaniu˝ kapitałem zagranicznym, który chętniej niż prywatyzację założycielską wybiera drogę bezpośrednich inwestycji zagranicznych.    Ad 4. Ministerstwo Skarbu Państwa, uwzględniając potrzebę restrukturyzacji i prywatyzacji sektora cukrowego, jak również mając na uwadze koncepcje przedstawiane przez organizacje społeczne i środowiska skupione wokół branży cukrowniczej, opracowało pod koniec 1998 r., we współpracy z zarządami spółek cukrowych oraz organizacjami działającymi w branży, strategię restrukturyzacji i prywatyzacji sektora, opartą na koncepcji uwzględniającej istnienie naturalnych (wynikających ze sprzyjających uprawie buraka cukrowego warunków klimatycznych i glebowych) regionów plantacji buraka cukrowego i koncentracji cukrowni na ich obszarze.    Program restrukturyzacji regionalnej i prywatyzacji został przyjęty do realizacji w trzech spółkach cukrowych:    - Lubelsko-Małopolskiej Spółce Cukrowej SA,    - Mazowiecko-Kujawskiej Spółce Cukrowej SA,    - Poznańsko-Pomorskiej Spółce Cukrowej SA.    Ogółem udział wszystkich prywatnych cukrowni (łącznie z ujętymi w tabeli, ale bez Śląskiej Spółki Cukrowej) w rynku polskim wynosi 29%. Łącznie (bez ŚSC) w rękach inwestorów są 24 cukrownie na łączną liczbę 77 zakładów.    W wyniku realizacji strategii restrukturyzacji regionalnej i prywatyzacji spółek cukrowych w latach 1997-2000 zostały zawarte następujące transakcje zbyci akcji cukrowni wymienionych w tabeli. Opisano w niej cukrownie, których prywatyzacja nastąpiła w okresie 1997-2000 i w których skarb państwa nadal posiada udział w kapitale. Lp. Podmiot Udział skarbu państwa Inwestor Udział w rynku 1. Glinojeck SAPeplin SA 15,16%0,76% BSO(Wielka Brytania) 4,2% 2. Ciechanów SAMichałów SA 18,24%7,5% Glinojeck SA 1,4% 3. Głogów SA 22,5% Pfeifer & Langen(Niemcy) 1,6% 4. Łubna SARopczyce SAStrzyżów SA 10,9%13,81%9,20% Südzucker(Niemcy) 6,5% 5. Włostów SA 5% Ropczyce SA 1,3% 6. Opalenica SASzamotuły SAChełmża SAKrasiniec SAMełno SA 4,31%24,5%*31,8%49%49% Nordzucker(Niemcy) 8,2% 7. Śląska Spółka Cukrowa S.A.(16 cukrowni) Umowa zawartaw dniu 15.11.2000 r. -wejście w życie nastąpipo uzyskaniu przezinwestora oddzielnychzgód MSWiA na nabyciekażdej z 16 cukrowni Saint Louis Sucre(Francja) 18% *) W dniu 28 lutego 2001 r. odbyło się Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy, które podjęło decyzje o podwyższeniu kapitału akcyjnego i objęciu akcji nowej emisji przez inwestora, Po rejestracji w sądzie udział skarbu państwa ulegnie zatem dalszemu obniżeniu.    W tym miejscu należy także wspomnieć o pracach nad utworzeniem spółki Polski Cukier SA. Ostateczna koncepcja jego powstania wraz z oceną warunków i możliwości funkcjonowania na rynku zostanie przedstawiona po zakończeniu prac doradcy i przeprowadzeniu przez MSP niezbędnych analiz.    Ad 5. Założenia programu prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych uwzględniały m.in. konieczność stworzenia w Polsce gospodarki rynkowej oraz warunków prawno-ekonomicznych umożliwiających swobodny przepływ kapitału. Brak nowoczesnych technologii produkcji przedsiębiorstw powoduje, że zaspokojenie potrzeb inwestycyjnych w Polsce (w skali makro) jest niemożliwe bez udziału kapitału obcego. Dlatego też przy zawieraniu transakcji sprzedaży pakietów akcji/udziałów należących do skarbu państwa ważnym elementem poza ceną są zobowiązania inwestorów zagranicznych zarówno inwestycyjne, jak i socjalne.    Zobowiązania inwestycyjne dotyczą w szczególności modernizacji produkcji, parku maszynowego, podniesienia kapitału akcyjnego/zakładowego, ochrony środowiska naturalnego. Zobowiązania socjalne to głównie utrzymanie stanu zatrudnienia w spółce przez okres minimum 2-3 lat oraz podwyżki płac.    Ograniczenie udziału kapitału obcego w prywatyzacji polskich przedsiębiorstw miałoby negatywny wpływ na efektywność funkcjonowania gospodarki, poszczególnych gałęzi oraz podmiotów gospodarczych.    Do końca 2000 r. prywatyzacją objęto 283 jednoosobowe spółki skarbu państwa (jsSP), w tym w 106 jsSP akcje/udziały zostały udostępnione inwestorom zagranicznym. W zdecydowanej większości spółki te należały do sektora przedsiębiorstw produkcyjnych.    W 2000 r. minister skarbu państwa prywatyzacją pośrednią objął łącznie 101 spółek (w tym 21 jsSP; 80 spółek z udziałem skarbu państwa), inwestorowi zagranicznemu udostępniono akcje/udziały w 26 spółkach.    Prywatyzacja z udziałem inwestorów zagranicznych realizowana jest także przez organy założycielskie przedsiębiorstw państwowych w trybie prywatyzacji bezpośredniej. W trybie tym do końca 2000 r. z rejestru p.p. wykreślono 860 przedsiębiorstw państwowych, w tym majątek 96 przedsiębiorstw nabył inwestor zagraniczny.    Inwestor zagraniczny może również zakupić akcje na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie. W ofercie publicznej na GPW zbyto pakiety akcji w 44 jednoosobowych spółkach skarbu państwa.    Zapewnienie warunków swobodnego przepływu kapitału, funkcjonowania mechanizmów rynku kapitałowego, sprawnych i jasnych reguł inwestowania w prywatyzowane przedsiębiorstwa gwarantuje prawidłowy rozwój sektora prywatnego w Polsce.    Minister    Aldona Kamela-Sowińska    Warszawa, dnia 21 marca 2001 r.