Debaty sejmoweIX Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie dostosowania górnictwa węgla kamiennego do funkcjonowania w warunkach gospodarki rynkowej

   Szanowny Panie Marszałku! W związku z interpelacją pana Jana Chojnackiego, posła na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, przesłaną mi przez pana Michała Wojtczaka, sekretarza stanu w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, w sprawie dostosowania górnictwa węgla kamiennego do funkcjonowania w warunkach gospodarki rynkowej z upoważnienia premiera rządu Rzeczypospolitej Polskiej informuję uprzejmie, jak niżej.    1. Przyjęty w połowie 1998 r. rządowy program reformy górnictwa węgla kamiennego w latach 1998-2002 obejmuje szereg rozwiązań, których realizacja ma doprowadzić ten sektor gospodarki do rentowności. Wśród rozwiązań zawartych w programie reformy jest restrukturyzacja finansowa przedsiębiorstw górniczych, której warunki realizacji określa ustawa z dnia 26 listopada 1998 r. Jednym z istotnych warunków przeprowadzenia restrukturyzacji finansowej jest terminowe regulowanie, począwszy od 1 stycznia 1999 r., bieżących zobowiązań wobec ZUS. Podczas realizacji programu rządowego w latach 1998-1999 wystąpiły jednak trudności z realizacją tego warunku, spowodowane głównie znacznym obniżeniem - w porównaniu do prognoz zawartych w programie rządowym - wpływów ze sprzedaży węgla.    2. Prognozy sprzedaży węgla kamiennego na lata 1998-1999 zawarte w programie rządowym okazały się zbyt optymistyczne. W roku 1998 przy zakładanym spadku sprzedaży na rynku krajowym w porównaniu do 1997 r. o 13,0 mln ton nastąpiło rzeczywiste obniżenie sprzedaży o 15,4 mln ton - do poziomu 86,6 mln ton. W 1999 r. sprzedaż węgla na rynku krajowym wyniosła 83,6 mln ton i była niższa niż w roku 1998 o 3,0 mln ton i niższa niż założono w programie rządowym o 8,8 mln ton.    3. Sytuacja w zakresie cen zbytu węgla w latach 1998-1999 również uległa znaczącemu pogorszeniu do prognoz przyjętych w programie rządowym. W 1998 r. średnia cena zbytu węgla wyniosła 121,55 zł/t i była wyższa niż w 1997 r. o 2,0 zł/t, to jest o 1,7% (przy wskaźniku inflacji 8,6%). W 1999 r. średnia cena zbytu obniżyła się do poziomu 117,80 zł/t, co oznacza, że była ona niższa niż 2 lata wcześniej.    4. Pomimo znaczących osiągnięć w zakresie restrukturyzacji zatrudnienia i likwidacji nierentownych zdolności produkcyjnych, które przyczyniły się do wyraźnego obniżenia kosztów wydobycia, przedstawiona powyżej niekorzystna sytuacja węgla na rynkach zbytu była głównym powodem ponoszenia przez górnictwo większych strat niż zakładano w programie rządowym. Powodowało to utrzymywanie się trudności w regulowaniu przez spółki węglowe zobowiązań wobec swoich wierzycieli, w tym wobec ZUS. Przedłużały się procedury podpisywania umów oddłużeniowych przewidzianych ustawą z dnia 26 listopada 1998 r. W rezultacie z kwoty 12 081,5 mln zł zobowiązań, jakie przedsiębiorstwa górnicze i przedsiębiorstwa robót górniczych przedłożyły swoim wierzycielom do restrukturyzacji, do końca 1999 r. podpisano zaledwie 41 umów na kwotę 669,9 mln zł, a do końca kwietnia 2000 r. dalszych 41 umów na kwotę 927,7 mln zł.    5. W sytuacji uzyskiwania znacznie niższych od prognozowanych w programie rządowym wpływów ze sprzedaży węgla koniecznością stało się dokonanie korekty w rządowym programie reformy górnictwa w taki sposób, by przy zachowaniu celów głównych reformy urealnić jego cele cząstkowe. ˝Korekta programu rządowego reformy górnictwa węgla kamiennego w Polsce w latach 1998-2002˝ została przyjęta przez Radę Ministrów w dniu 21 grudnia 1999 r. W korekcie tej zmodyfikowano m.in. warunki postępowania oddłużeniowego. Przewiduje się, że zaległe zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne powstałe po 1 stycznia 1999 r. przedsiębiorstwa górnicze zapłacą do końca 2000 r. w ratach i w terminach uzgodnionych z oddziałami ZUS.    W porównaniu do programu rządowego w korekcie przewidziano m.in. odroczenie terminu płatności zobowiązań głównych z tytułu podatku od towarów i usług oraz zobowiązań głównych i odsetek z tytułu opłat i kar należnych gminom, powstałych przed 1 kwietnia 1998 r. - do 31 grudnia 2002 r., a więc o 2 lata. Ich spłata rozpocznie się od 1 stycznia 2003 r. na warunkach określonych w umowie pomiędzy wierzycielem i dłużnikiem w okresie nie dłuższym niż 5 lat. W zakresie zobowiązań powstałych po 31 marca 1998 r. przewiduje się, że przedmiotem umowy pomiędzy dłużnikiem i wierzycielem mogą być zobowiązania powstałe w okresie o 2 lata dłuższym niż przyjmował program rządowy, wcześniej, a więc w terminie do 31 grudnia 2002 r., jednak nie dłużej niż do czasu uzyskania rentowności. Realizacja zapisów korekty programu rządowego wymaga zmian w ustawie z 26 listopada 1998 r. Aktualnie w komisjach sejmowych trwają prace nad przedłożonym w styczniu br. przez rząd projektem ustawy zmieniającej tę ustawę. Jej wprowadzenie pozwoli na urealnienie warunków oddłużenia kopalń, przyczyniając się do poprawy płynności finansowej górnictwa.    Korekta programu uwzględniła też podjęcie szeregu działań naprawczych w obszarach działalności, gdzie istnieje możliwość uzyskania lepszych efektów gospodarowania. Przewidziano, że działania naprawcze będą wdrożone uchwałami walnych zgromadzeń spółek węglowych. Spośród tych działań należy wymienić w szczególności: zweryfikowanie stosownych zasad zbywania składników mienia w spółkach węglowych, ograniczenie wydatków związanych z usługami w zakresie ekspertyz, analiz i innych opracowań, stosowania przetargowego trybu postępowania przy wyborze firm wykonujących roboty lub świadczących usługi na rzecz spółek węglowych. Niewątpliwie duże znaczenie dla poprawy sytuacji płatniczej spółek węglowych będzie miała realizacja podjętych uchwał walnych zgromadzeń spółek z maja br. w sprawie zasad sprzedaży węgla, zobowiązujących zarządy spółek do sprzedaży węgla wyłącznie na podstawie umów kupna-sprzedaży, niezwłocznego podjęcia działań dla wyegzekwowania do 31 lipca br. przeterminowanych należności za sprzedany węgiel oraz do egzekwowania od 1 października 2000 r. należności za sprzedany węgiel wyłącznie w formie pieniężnej w obowiązujących terminach.    6. Pragnę podkreślić, że dotychczasowa realizacja programu reformy w kierunkach prowadzących do obniżenia kosztów produkcji daje odczuwalne efekty. W 1999 r. ujemny wynik finansowy netto - pomimo uzyskiwania niższych cen zbytu węgla - był korzystniejszy niż w 1998 r. o ponad 847 mln zł. Od grudnia 1999 r. górnictwo węgla kamiennego uzyskuje dodatnie wyniki ze sprzedaży węgla.    Jestem przekonany, że konsekwentna realizacja działań restrukturyzacyjnych, określonych w korekcie programu rządowego, wsparta nowelizacją ustawy z dnia 26 listopada 1998 r., spowoduje dalszą poprawę sytuacji finansowej spółek węglowych. Poprawa sytuacji płatniczej spółek węglowych stworzy lepsze warunki do przeprowadzenia restrukturyzacji finansowej.    Z wyrazami szacunku    Podsekretarz stanu    Tadeusz Donocik    Warszawa, dnia 8 czerwca 2000 r.