Debaty sejmoweIX Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie projektu nowelizacji Karty nauczyciela i realizacji reformy systemu oświaty

   Szanowny Panie Marszałku! W związku z interpelacją pani poseł Elżbiety Szparagi dotyczącą projektu nowelizacji Karty nauczyciela oraz realizacji reformy systemu oświaty uprzejmie informuję pana marszałka, co następuje:    1. Prace nad projektem nowelizacji ustawy Karta nauczyciela rozpoczęto przed dwoma laty. Od stycznia do listopada 1998 r. trwała publiczna debata nad projektem reformy statusu zawodowego nauczycieli, a następnie przygotowano projekt ustawy i warunków jej finansowania. W pracach tych brały udział liczne środowiska oświatowe, samorządowe i związkowe. Projekt statusu zawodowego nauczycieli był przedmiotem dyskusji w dniu 18 listopada 1998 r. podczas posiedzenia Rady Konsultacyjnej do spraw Reformy Edukacji Narodowej. Opinie w sprawie projektu zgłosiły również środowiska naukowe i akademickie, w tym Rada Główna Szkolnictwa Wyższego. Zdecydowana większość uwag i propozycji zgłoszonych w toku dyskusji i szerokich konsultacji społecznych znalazła odzwierciedlenie w kolejnych wersjach projektu statusu zawodowego nauczycieli i została uwzględniona w projekcie nowelizacji ustawy.    Pierwszy projekt nowelizacji ustawy Karta nauczyciela przedstawiono w dniu 20 stycznia 1999 r., po czym, zgodnie z harmonogramem prac nad wdrożeniem reformy systemu edukacji, rozpoczęła się faza prac konsultacyjnych. W dniu 8 i 21 kwietnia oraz 7 maja br. odbyły się robocze spotkania poświęcone nowelizacji ustawy Karta nauczyciela. W pracach tych uczestniczyli m.in. przedstawiciele wszystkich związków zawodowych zrzeszających nauczycieli, stowarzyszeń: Społecznego Towarzystwa Oświatowego, Krajowego Forum Oświaty Niepublicznej, Stowarzyszenia Dyrektorów Szkół Średnich, Polskiego Stowarzyszenia Dyrektorów Szkół, oraz organizacji jednostek samorządu terytorialnego: Unii Miasteczek Polskich, Związku Miast Polskich i Związku Gmin Wiejskich RP. Problematyka spotkań obejmowała następujące zagadnienia:    - nowy status zawodowy nauczycieli,    - konstrukcję nowego systemu wynagradzania nauczycieli,    - czas pracy nauczycieli,    - kwestię relacji między płacą zasadniczą a świadczeniami i dodatkami,    - przepisy przejściowe, które mają wprowadzić nauczycieli w nowy system,    - uwarunkowania finansowe realizacji projektu.    W dniu 31 maja br. przesłałem projekt nowelizacji karty do uzgodnień międzyresortowych, do związków zawodowych i partnerów społecznych. Pragnę jednakże podkreślić, iż proces negocjowania ostatecznej treści nowelizacji Karty nauczyciela trwał nadal, aż do dnia 18 sierpnia br., kiedy to odbyła się międzyresortowa konferencja uzgadniająca projekt ustawy o zmianie ustawy Karta nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw.    W świetle powyższego zarzut naruszenia prawa z uwagi na brak konsultacji z partnerami społecznymi w trakcie prac nad projektem nowelizacji Karty nauczyciela nie znajduje moim zdaniem uzasadnienia.    2. Pragnę stanowczo podkreślić, iż projekt nowelizacji Karty nauczyciela nie zawiera zapisów pozbawiających nauczycieli dotychczasowych przywilejów.    Przepis art. 88 Karty nauczyciela, w myśl którego nauczyciel może przejść na emeryturę po 30 latach pracy, w tym 20 latach pracy pedagogicznej, został zniesiony ustawą z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (DzU nr 162, poz. 1118, ze zm.). Reformując system ubezpieczeń społecznych, a w szczególności porządkując ubezpieczenie emerytalne, kierowano się zasadą równego traktowania wszystkich ubezpieczonych. Respektowanie powszechnej zasady ubezpieczeń społecznych ˝równego świadczenia za równą składkę˝ wymagało ujednolicenia warunków nabywania uprawnień emerytalnych. Nowy system emerytalny, określony powołaną ustawą, generalnie nie przewiduje więc wcześniejszych emerytur, stanowiąc, iż uprawnienia emerytalne uwarunkowane będą osiągnięciem co najmniej 60 lat w przypadku kobiet i 65 lat w przypadku mężczyzn. W zreformowanym systemie obowiązkowego ubezpieczenia ryzyko niezdolności do pracy wynikające z wieku, finansowane wspólnymi składkami pracowników i pracodawców, chronione będzie systemem podstawowych świadczeń emerytalno-rentowych. Elementem uzupełniającym będzie natomiast system ubezpieczenia dodatkowego, z którego będą finansowane emerytury pomostowe dla osób wykonujących prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.    Minister pracy i polityki socjalnej powołał Specjalną Komisję Ekspertów do spraw Uprawnień do Obniżonego Wieku Emerytalnego Osób Zatrudnionych w Szczególnych Warunkach lub w Szczególnym Charakterze. Komisja składająca się z ekspertów medycyny pracy, z wiodących instytutów naukowych z całej Polski, kierując się wyłącznie kryteriami medycznymi oraz wchodzącymi w zakres medycyny pracy, określiła listę zawodów, których wykonywanie powinno uprawniać do wcześniejszego zakończenia aktywności zawodowej.    Prace w szczególnych warunkach to prace wykonywane w warunkach ekstremalnych - determinowanych siłami natury lub procesami technologicznymi - mogących powodować trwałe negatywne skutki zdrowotne, którym nie można zapobiec stosując środki profilaktyki technicznej, organizacyjnej i medycznej (np. prace na niektórych stanowiskach w kopalniach lub hutach).    Wykaz prac w szczególnym charakterze obejmuje zawody, których nieprawidłowe wykonywanie może nieść ze sobą zagrożenie dla bezpieczeństwa publicznego i dla zdrowia lub życia osób trzecich (np. praca pilota, kierowcy autobusu, operatora reaktorów jądrowych).    Kierując się takimi kryteriami oceny, komisja nie znalazła przesłanek do umieszczenia zawodu nauczyciela na liście prac w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, stwierdzając tym samym, iż brak jest podstaw, by nauczyciele mieli otrzymać prawo do korzystania z emerytur pomostowych.    Dotychczasowe uprawnienia do wcześniejszych emerytur będą jeszcze przysługiwały przez okres przejściowy. Ustawa nie zmieniła bowiem zasad nabywania prawa do emerytury przez osoby urodzone przed dniem 1 stycznia 1949 r. Możliwość przejścia na wcześniejszą emeryturę mają też osoby, które prawo do niej nabędą do końca 2006 r. lub 1 stycznia 1999 r. spełniły wymóg stażu pracy w szczególnym charakterze i stażu pracy ogółem. Osoby te będą mogły przejść na wcześniejszą emeryturę, jeżeli nie przystąpią do otwartego funduszu emerytalnego.    Dnia 25 czerwca br. rozpoczęły się rozmowy rządu z przedstawicielami pracodawców i i związków zawodowych na temat wszystkich grup zawodowych, mających w starym systemie emerytalnym prawo do niższego wieku emerytalnego. Propozycją skierowaną do osób, które nie znalazły się na liście rodzajów prac uprawniających do świadczenia pomostowego, m.in. nauczycieli, jest finansowa rekompensata za utratę możliwości nabywania prawa do przejścia na wcześniejszą emeryturę.    3. W projekcie budżetu na rok 2000 wydatki na edukację zaliczono do grupy wydatków rozwojowych, uznając, iż oświata i wychowanie należą do dziedzin szczególnie ważnych dla rozwoju kraju. Znalazło to wyraz w konstrukcji przyszłorocznego budżetu, przede wszystkim w ponadinflacyjnym kształtowaniu wydatków rzeczowych (2,5% realnego wzrostu) oraz na cele inwestycyjne.    Globalne nakłady na edukację w projekcie budżetu państwa na 2000 r. kształtują się na poziomie 26 169 269 tys. zł i wzrastają w relacji do 1999 r. o 10,3%.    W obszarze oświaty i wychowania wydatki z budżetu państwa wyniosą 20 638 235 tys. zł, co w relacji do 1999 r. stanowi wzrost nominalny w granicach 10,6%. Realny wzrost wyniesie więc 4,7%.    Ujęte w projekcie budżetu na 2000 r. środki na finansowanie zadań oświaty i wychowania uwzględniają zadania związane z realizacją reformy systemu edukacji, jak również z wdrożeniem podwyżki wynagrodzeń uwzględniającej zmiany statusu zawodowego nauczycieli, przewidziane w projekcie nowelizacji ustawy Karta nauczyciela.    Z wyrazami szacunku    Podsekretarz stanu    Andrzej Karwacki    Warszawa, dnia 17 listopada 1999 r.