Debaty sejmoweIX Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie niedofinansowania oświaty w 2000 r.

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na zapytanie pana posła Sergiusza Plewy z dnia 15 lutego br. w sprawie niedofinansowania oświaty w 2000 r., pozwalam sobie przedstawić panu marszałkowi następujące informacje.    Zgodnie z przepisami zawartymi w ustawie z dnia 26 listopada 1998 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w latach 1999 i 2000 (DzU nr 150, poz. 983), dysponentem środków finansowych na zadania oświatowe jest jednostka samorządu terytorialnego.    W ustawie budżetowej na rok 2000 kwota części oświatowej subwencji ogólnej określona została w wysokości 19 277 285 tys. zł. Globalne nakłady na oświatę i wychowanie z budżetu państwa na 2000 r. kształtują się na poziomie 20 717 709 tys. zł i wzrastają w relacji do 1999 r. o 11%. Z podziału pomiędzy jednostki samorządu terytorialnego ogólnej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej wyłączona została 1% rezerwa.    Ostateczne kwoty części oświatowej subwencji ogólnej dla poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego naliczone zostały zgodnie z zasadami przyjętymi w rozporządzeniu ministra edukacji narodowej w sprawie zasad podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego, określającymi sposób podziału łącznej części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2000 (DzU nr 111, poz. 1284 oraz z 2000 r. DzU nr 6, poz. 74) oraz na podstawie danych statystycznych GUS za rok szkolny 1999/2000.    Ponadto uprzejmie informuję pana marszałka, że we wspomnianym wyżej rozporządzeniu ministra edukacji narodowej wprowadzono istotne zmiany naliczania w roku budżetowym 2000 części oświatowej subwencji ogólnej. I tak:    - część szkolna subwencji oświatowej jest naliczana wyłącznie na podstawie liczby uczniów uczęszczających do szkół prowadzonych bądź dotowanych przez daną jednostkę samorządu terytorialnego, zgodnie z zasadą ˝pieniądz idzie za uczniem˝;    - przyjęty system wag zrównuje - z punktu widzenia naliczonej subwencji - uczniów w miejskich szkołach podstawowych i uczniów liceów ogólnokształcących;    - odchodzi się od stosowania dolnych i górnych ograniczeń dla poziomu całej subwencji oświatowej (nie ma gwarancji stałej realnej wartości subwencji, niezależnie od malejącej skali zadań oświatowych);    - przyjmuje zasadę utrzymania 100% nominalnej wartości subwencji na ucznia w stosunku do bazowych kwot roku 1999 (mechanizm ten jest kompensowany ograniczeniem nominalnego wzrostu kwoty subwencji na ucznia 120% kwoty roku 1999);    - wprowadzenie zasady jednej wagi dla niemal wszystkich szkół zawodowych;    - uwzględniono oddzielną wagę na racjonalizację sieci szkolnej;    - po raz pierwszy wprowadzono naliczanie części oświatowej na zadania pozaszkolne, proporcjonalnie do skali pozaszkolnych zadań oświatowych, mierzonych liczbą biorących udział w działalności placówki.    Użyte w algorytmie pojęcie ucznia przeliczeniowego oraz wartości wag odpowiadają średnim statystycznym, podczas gdy rzeczywiste zróżnicowanie jednostkowych kosztów między szkołami, nawet pomiędzy szkołami tego samego typu w tej samej jednostce samorządu terytorialnego, jest ogromne i wynika z bardzo wielu szczegółowych przyczyn.    Kwota subwencji na ucznia przeliczeniowego stanowi finansowy standard A podziału subwencji i jest swoistym, kalkulacyjnym bonem oświatowym na ucznia dla jednostki samorządu terytorialnego.    Jednocześnie pragnę nadmienić, że w przekonaniu Ministerstwa Edukacji Narodowej nie jest możliwe wprowadzenie w roku 2000 jednolitej kwoty nakładów państwa na ucznia w całym kraju. Wynika to z:    1) aktualnych uwarunkowań prawnych:    - alokowania środków poprzez subwencję ogólną, która jest dochodem gminy i innych jednostek samorządu terytorialnego;    - powierzenia jednostkom samorządu terytorialnego odpowiedzialności za realizację zadań oświatowych, jako zadań własnych, obligatoryjnych;    2) ogromnych dysproporcji organizacyjnych, kadrowych, materialnych i finansowych pomiędzy różnymi jednostkami samorządu terytorialnego i różnymi szkołami.    Przed wprowadzeniem narodowego bonu oświatowego konieczne jest:    - określenie docelowego systemu i źródła finansowania zadań publicznych realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego;    - ujednolicenie systemu finansowania wszystkich sektorów oświaty;    - wyrównanie materialnych warunków realizacji zadań oświatowych.    W istniejących uwarunkowaniach ekonomicznych związanych z finansowaniem z budżetu państwa zadań oświatowych ważne znaczenie ma wyodrębniona z subwencji rezerwa ustawowa. Pozwala ona na korektę subwencji tym jednostkom samorządu terytorialnego, które na podstawie obiektywnie uzasadnionych przesłanek będą wymagały wsparcia w dostosowaniu do nowych warunków finansowania. W ramach 1% rezerwy będą dokonywane korekty błędów statystycznych oraz wzrost od 1 września br. zadań edukacyjnych w szkołach ponadpodstawowych. Korekta subwencji oświatowej z powyższych tytułów będzie dokonywana w trakcie realizacji roku budżetowego, głównie w III i IV kwartale, na podstawie zobiektywizowanych kryteriów.    Wiele gmin nie racjonalizowało sieci szkolnej w latach ubiegłych, pomimo spadku liczby uczniów. W sytuacji, w której liczebność oddziałów spada poniżej normy ustalonej na 26 uczniów w oddziale, powoduje znaczne zwiększenie kosztów utrzymania szkół.    Niezależnie od przekazywanych z budżetu państwa jednostkom samorządu terytorialnego środków finansowych w ramach części oświatowej subwencji ogólnej, w ustawie budżetowej na rok 2000 przewidziane zostały rezerwy celowe na finansowanie zadań w obszarze oświaty i wychowania:    - rezerwa nr 19 ˝środki na realizację programu ograniczenia ubóstwa wśród dzieci i młodzieży oraz na stypendia dla uczniów szczególnie uzdolnionych˝ - 66 168 tys. zł;    - rezerwa nr 21: ˝reforma systemu oświaty˝ - 146 834 tys. zł;    - rezerwa nr 22 ˝racjonalizacja sieci szkolnej, w tym zakup autobusów szkolnych˝ - 122 976 tys. zł;    - rezerwa nr 25 ˝środki na poprawę warunków nauczania w szkołach wiejskich i remonty szkół oraz na pomoc stypendialną dla młodzieży wiejskiej˝ - 100 000 tys. zł.    Znaczna część z ww. środków przekazana zostanie, poprzez budżety wojewodów, do jednostek samorządu terytorialnego.    Uprzejmie informuję pana marszałka, że wszystkie decyzje dotyczące zasad finansowania oświaty w związku z wprowadzeniem reformy szkolnictwa konsultowane są z Zespołem ds. Edukacji i Kultury Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego.    Ponadto uprzejmie informuję pana marszałka, że szereg spraw dotyczących kłopotów związanych z wprowadzeniem reformy szkolnictwa wyjaśnianych było na bieżąco podczas wizyt parlamentarzystów w Ministerstwie Edukacji Narodowej, na naradach kuratorów oświaty oraz na posiedzeniach Zespołu ds. Edukacji i Kultury Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego.    Z poważaniem    Podsekretarz stanu    Andrzej Karwacki    Warszawa, dnia 20 marca 2000 r.