Debaty sejmoweIX Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie niektórych zagadnień funkcjonowania książki w systemie szkolnym

   Szanowny Panie Marszałku! Niniejszym przesyłam wyjaśnienia dotyczące interpelacji pana posła Janusza Dobrosza w sprawie niektórych zagadnień funkcjonowania książki w systemie szkolnym.    1. Wykaz obowiązkowych lektur ujęty jest w podstawie programowej kształcenia ogólnego (DzU nr 14, poz. 129 z 1999 r.). W tym dokumencie w części odnoszącej się do szkoły podstawowej nie wymienia się konkretnych tytułów dzieł; podane są zalecenia co do rodzaju utworów i tekstów, spośród których nauczyciel wybiera pozycje omawiane z dziećmi na zajęciach. Wśród wybranych muszą się znaleźć m.in. takie rodzaje literackie, jak:    - baśnie, legendy, opowiadania i utwory poetyckie (w tym pochodzące z regionu),    - dzieła polskiej i światowej klasyki dziecięcej i młodzieżowej,    - teksty reprezentatywne dla źródeł kultury europejskiej,    - utwory prozatorskie i poetyckie wprowadzające w polską tradycję i współczesność literacką,    - teksty użytkowe, publicystyczne, popularnonaukowe.    W części podstawy programowej dla gimnazjum podane są tytuły konkretnych dzieł z klasyki światowej i polskiej oraz zalecenia, spośród jakich gatunków literackich należy wybrać pozycje omawiane na zajęciach.    Podstawa programowa dla szkół ponadpodstawowych (funkcjonujących według dotychczasowego systemu oświaty) zawiera wykazy dzieł, które w całości lub we fragmentach powinno się omawiać w szkołach kończących się maturą oraz w szkołach ponadpodstawowych nie kończących się maturą.    Dokonanie poszczególnych zapisów w wymienionych wykazach jest wynikiem dyskusji w gronie ekspertów przygotowujących projekty podstaw programowych. Ostateczna decyzja, jak w przypadku innych aktów prawnych o podobnej randze, należy do ministra edukacji narodowej.    Podstawa programowa jest dokumentem programowym, który jest realizowany przez wszystkie szkoły posiadające uprawnienia szkół publicznych. Kanon lektur zawarty w podstawach nauczyciele uzupełniają innymi utworami zgodnie z wybranym programem nauczania.    2. Ustawa z dnia 27 czerwca 1997 r. o bibliotekach (DzU nr 85, poz. 39) zawiera ustalenia określające rolę bibliotek szkolnych. Art. 22 ust. 1 mówi, że ˝służą realizacji programów nauczania i wychowania, edukacji kulturalnej i informacyjnej dzieci i młodzieży˝. Z tego przepisu wynika, że struktura gromadzonych zbiorów biblioteki szkolnej zależy przede wszystkim od przyjętych przez nauczycieli programów nauczania i ustalonego w danej szkole programu wychowawczego. Analiza tych programów jest podstawą formułowania kwerendy. W praktyce szkolnej kwerendy zwykle przygotowywane są przez rady pedagogiczne. Przepisy prawa nakazują decentralizację zaleceń co do struktury zbiorów bibliotek szkolnych. Potrzeby szkolnej społeczności decydują o tym, czy dzieła takie, jak wymienione przez pana posła, lub inne będą gromadzone w bibliotece danej szkoły. Zalecenia ustalane na szczeblu centralnym zawarte są pośrednio tylko w podstawach programowych; innych uprawnień w tym względzie minister edukacji nie posiada.    3. Obecnie nie ma formalnych podstaw do konstruowania regionalnych aneksów do listy lektur szkolnych. W podstawie programowej dla szkół objętych reformą opisane są zadania dla kilku ścieżek edukacyjnych, wśród nich znajduje się edukacja regionalna - dziedzictwo kulturowe w regionie. Wypełnienie zadań określonych dla tej ścieżki edukacyjnej związane jest z doborem odpowiedniej lektury, konkretne utwory wskazują przyjęte programy nauczania. Z dużym prawdopodobieństwem można przypuszczać, że jeżeli w wykazie programów dopuszczonych do użytku szkolnego znajdzie się program atrakcyjny dla danego regionu, wiele szkół wybierze właśnie ten, a więc tym samym ujęte w nim pozycje literatury będą tam popularne.    4. W szkołach, w których organizowane jest nauczanie dzieci i młodzieży mniejszości narodowych oraz grup etnicznych, obowiązują takie same podstawy programowe jak w pozostałych szkołach ogólnodostępnych. Specyficzne wymagania dotyczące lektury omawianej na zajęciach edukacyjnych wynikają z przyjętych w tych szkołach programów nauczania języka ojczystego oraz geografii i historii kraju ojczystego.    W uzupełnieniu powyższych wyjaśnień nadmieniam, że - przy zagwarantowanej przez prawo swobodzie wyborów - każdy nauczyciel musi się kierować zasadami ujętymi w preambule do ustawy o systemie oświaty.    Z poważaniem    Sekretarz stanu    Irena Dzierzgowska    Warszawa, dnia 15 września 1999 r.