Debaty sejmoweIX Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie zwalnianych pracowników oświaty

   Odpowiadając na interpelację złożoną przez pana posła Mieczysława Czerniawskiego w sprawie zwalnianych pracowników w woj. podlaskim, których liczbę, zgodnie z informacjami pozyskanymi przez pana posła ocenia się na blisko 1000 nauczycieli, pragnę poinformować, iż w ramach prowadzonego przez Ministerstwo Edukacji Narodowej monitoringu wdrażania reformy systemu edukacji oraz w związku z koniecznością pozyskiwania bieżących informacji o stanie realizacji postanowień rozporządzenia ministra edukacji narodowej z dnia 15 lutego 1999 r. w sprawie sposobu i terminu dostosowania działalności dotychczasowych szkół podstawowych do wymogów nowego systemu szkolnego oraz tworzenia gimnazjów (DzU nr 14, poz. 124), zwróciłem się do kuratorów oświaty z prośbą o przekazanie danych ilustrujących ruch kadrowy nauczycieli, związany z przechodzeniem nauczycieli ze szkół podstawowych do gimnazjów. Na podstawie tych danych będzie znana ogólna liczba nauczycieli publicznych szkół podstawowych, którzy nie znajdą zatrudnienia w publicznych gimnazjach.    Powyższe dane liczbowe spodziewam się uzyskać do dnia 21 maja 1999 r., gdyż taki termin przekazany został jako wiążący dla kuratorów oświaty odpowiedzialnych za przekazanie powyższej informacji. Stąd też sporządzenie zbiorczego zestawienia będzie możliwe dopiero po tym terminie.    Pozwolę sobie również zwrócić uwagę na fakt, iż do kierowanego przeze mnie urzędu wpłynęło kilkanaście wystąpień nauczycieli zaniepokojonych wyłącznie faktem, iż nazwisko ich wraz z określeniem posiadanych przez nich kwalifikacji umieszczone zostało w wykazach sporządzanych przez dyrektorów szkół podstawowych w związku z brakiem możliwości zatrudnienia ich w pełnym wymiarze czasu pracy na dotychczas zajmowanych stanowiskach.    Pragnę jednak zaznaczyć, że do powyższego działania dyrektorzy publicznych szkół podstawowych zobowiązani zostali zapisem § 6 ust. 1 pkt 1 cytowanego już wyżej rozporządzenia z dnia 15 lutego 1999 r., zgodnie z którym o umieszczeniu w wykazie dyrektorzy publicznych szkół podstawowych powinni powiadomić zarówno nauczycieli, jak i organy prowadzące szkoły oraz kuratorów oświaty.    Umieszczenie w wykazach osób, dla których z uwagi na przekształcenia organizacyjne szkół podstawowych nie będzie możliwości dalszego zatrudnienia z dniem 1 września 1999 r. w szkole podstawowej, nie może być łączone w każdym przypadku z utratą miejsca pracy na stanowisku nauczyciela.    Wykazy, o których mowa wyżej, przekazane zostały osobom, którym organ prowadzący powierzył stanowisko dyrektora gimnazjum.    Dyrektorzy gimnazjów w terminie do dnia 15 maja 1999 r. poinformują pisemnie dyrektorów odpowiednich szkół podstawowych, których nauczycieli wskazanych w wykazach planuje zatrudnić z dniem 1 września 1999 r. wraz z określeniem wymiaru realizowanych przez nich zajęć. Dopiero zatem po tym terminie będzie możliwe przybliżone określenie liczby nauczycieli, którzy od dnia 1 września 1999 r. nie będą mogli być zatrudnieni w publicznych szkołach podstawowych. Szczegółowe dane będą mogły być zebrane po 1 września 1999 r.    W stosunku do nauczycieli, którzy nie znajdą zatrudnienia po 31 sierpnia 1999 r., zastosowanie będzie miał przepis art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta nauczyciela (DzU z 1997 r. nr 56, poz. 357 z późn. zm.) przewidujący, iż w przypadku całkowitej lub częściowej likwidacji szkoły albo w razie wystąpienia zmian organizacyjnych powodujących zmniejszenie liczby oddziałów w szkole lub zmiany planu nauczania, uniemożliwiających dalsze zatrudnienie nauczyciela w pełnym wymiarze zajęć dyrektor szkoły przenosi nauczyciela w stan nieczynny lub, na jego wniosek, rozwiązuje z nim stosunek pracy.    Nauczycielowi mianowanemu, z którym rozwiązano stosunek pracy z ww. przyczyn, przysługuje wówczas odprawa w wysokości sześciomiesięcznego wynagrodzenia zasadniczego. Natomiast nauczycielowi zatrudnionemu na podstawie umowy o pracę przysługują świadczenia określone w przepisach o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy (art. 20 ust. 2). Zgodnie z art. 8 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy oraz o zmianie niektórych ustaw (DzU z 1990 r. nr 4, poz. 19 z późn. zm.) pracownikowi, z którym został rozwiązany stosunek pracy przysługuje odprawa pieniężna w wysokości:    1) jednomiesięcznego wynagrodzenia, jeżeli pracownik przepracował łącznie mniej niż 10 lat,    2) dwumiesięcznego wynagrodzenia, jeżeli pracownik przepracował łącznie 10 lat, lecz mniej niż 20,    3) trzymiesięcznego wynagrodzenia, jeżeli pracownik przepracował łącznie 20 lat i więcej.    Odprawy pieniężne ustala się według zasad obowiązujących przy obliczaniu ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy.    Z kolei nauczyciele, którzy zostali przeniesieni w stan nieczynny, zachowują przez sześć miesięcy prawo do wynagrodzenia zasadniczego oraz innych świadczeń pracowniczych do czasu rozwiązania stosunku pracy.    Podkreślić należy, że nauczyciele pozostający w stanie nieczynnym mogą podejmować pracę, zachowując prawo do wynagrodzenia zasadniczego z tytułu pozostawania w stanie nieczynnym.    Obowiązujące przepisy Karty nauczyciela umożliwiają także w sytuacji zmniejszenia liczby godzin w szkole zatrudnianie nauczycieli (w tym nauczycieli mianowanych) w wymiarze ograniczonym z proporcjonalnie zmniejszonym wynagrodzeniem. W przygotowanej przez ministerstwo nowelizacji Karty nauczyciela przewiduje się wprowadzenie przepisów ułatwiających zatrudnianie nauczycieli w niepełnym wymiarze godzin z możliwością zatrudnienia w kilku szkołach i z zachowaniem wszystkich uprawnień wynikających z karty.    Jak zatem wynika z przedstawionych wyżej wyjaśnień, obecnie nie jest jeszcze możliwe uzyskanie niezbędnych danych ilustrujących ruch nauczycieli związany z ich przemieszczeniem do gimnazjów. Z całą pewnością jednak podane przez pana posła prognozy dotyczące liczby zwalnianych nauczycieli w woj. podlaskim wydają się mocno przesadzone. Pragnę także stanowczo podkreślić, że redukcji kadry nauczycielskiej nie można wiązać z reformą oświaty. Zwolnienia nauczycieli wynikają bowiem z głębokiego niżu demograficznego. Wprowadzenie reformy oświaty, szczególnie w związku z przedłużeniem o jeden rok obowiązku szkolnego dla całej populacji młodzieży, znacząco skutki niżu łagodzi. Ewentualne prace nad przygotowaniem dodatkowych programów osłonowych dla zwalnianych nauczycieli zostaną podjęte po całościowym zbilansowaniu skali i skutków problemu.    Podsekretarz stanu    Andrzej Karwacki    Warszawa, dnia 19 maja 1999 r.