Debaty sejmoweIX Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie wysokości stawek podatku dochodowego na 1998 r. od osób duchownych

   Odpowiadając na interpelację pana Władysława Adamskiego, posła Rzeczypospolitej Polskiej, z dnia 17 marca 1998 r. w sprawie wysokości stawek podatku od przychodów osób duchownych, uprzejmie wyjaśniam.    Na wstępie pragnę zauważyć, że w systemie podatkowym występuje kilka form ryczałtu, a mianowicie:    - karta podatkowa,    - ryczałt od przychodów ewidencjonowanych oraz od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne,    - ryczałt od przychodów osób duchownych.    W odniesieniu do podatników opodatkowanych na zasadach zryczałtowanych przewidziano pobór podatku dochodowego w formie ryczałtu procentowego, liczonego określoną stawką od przychodu, bądź w formie ryczałtu kwotowego. Ryczałt kwotowy opłacają podatnicy prowadzący działalność wytwórczą i usługową, spełniający warunki określone w rozporządzeniu ministra finansów z dnia 17 grudnia 1996 r. w sprawie karty podatkowej (DzU nr 151, poz. 717 z późn. zm.) oraz osoby duchowne, opodatkowane na zasadach określonych w rozporządzeniu ministra finansów z dnia 20 grudnia 1991 r. w sprawie opodatkowania przychodów osób duchownych (DzU nr 124, poz. 552 z późn. zm.).    Ryczałt kwotowy jest jedną z najbardziej dogodnych form, gdyż polega na ustaleniu, z góry na określony czas, zobowiązania podatkowego wyrażonego w stałej stawce podatku (ryczałtu). Główną jego zaletą jest to, że stanowi znacznie łagodniejsze obciążenie niż opodatkowanie na zasadach ogólnych, a także zwalnia podatników od obowiązku prowadzenia różnych form ewidencji podatkowych, składania zeznań podatkowych, deklaracji o wysokości uzyskanego dochodu oraz od wpłacania zaliczek na podatek dochodowy.    Ryczałt od przychodów osób duchownych w 1997 r. opłacało 18 664 duchownych. Stawki ryczałtu od przychodów osób duchownych począwszy od 1991 r. podlegały corocznemu podwyższeniu. Za podstawę ustalenia stawek ryczałtu przyjmowano, że dochód miesięczny proboszcza w najmniejszej parafii o liczbie mieszkańców do 1000 będzie równy około połowie przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej brutto planowanego na każdy następny rok podatkowy. Do tak wyliczonych dochodów stosowano skalę podatkową obowiązującą w danym roku podatkowym. Wypada zauważyć, że w wyniku podwyższenia progów skali podatkowej oraz kwoty wolnej, w 1998 r. obciążenie w podatku dochodowym uległo zmniejszeniu.    Główny powód, dla którego stawki ryczałtu od przychodów osób duchownych nie zostały zwaloryzowane w 1998 r. wyjaśniłem w piśmie z dnia 6 marca 1998 r. PO2/AS-1244-136/98. Wskazałem w nim na bezpośrednią i jedyną przyczynę zaistniałego stanu rzeczy, jaką były uregulowania zawarte w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przewidujące, iż określanie stawek podatkowych może odbywać się wyłącznie w drodze ustawy.    Chciałbym szczególnie podkreślić, iż wprowadzenie zmian w przepisach podatkowych, w tym również wysokości stawek podatkowych, wymaga zachowania odpowiedniej vacatio legis. Niedochowanie wymogu odpowiedniego okresu dostosowawczego narusza zasady pewności prawa i zaufania obywateli do państwa. Na fakt ten wielokrotnie zwracał uwagę Trybunał Konstytucyjny w swoich orzeczeniach. Między innymi w orzeczeniu TK z dnia 28 grudnia 1995 r. sygn. akt K.28/95 wskazano, iż ˝w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego dotyczącym podatków wymierzalnych w skali rocznej, uznającym w zasadzie swobodę parlamentu do kształtowania wysokości podatków, ukształtowanych zostało kilka zasad, z których wynika między innymi obowiązek zachowania odpowiedniej vacatio legis poprzedzającej wprowadzenie zmian przepisów podatkowych (...) Chodzi w szczególności o wymogi pewności prawa i zaufania obywateli do państwa (...). Trybunał zwracał szczególną uwagę na to, że w zakresie stosunku prawnopodatkowego władztwo państwa zaczyna się szczególnie mocno. Dlatego w prawie podatkowym gwarancje ochrony prawnej interesów jednostki mają tak duże znaczenie. Chodzi bowiem o możliwość rozporządzania przez obywateli swoimi interesami życiowymi przy uwzględnieniu regulacji podatkowych, opublikowanych jeszcze przed rozpoczęciem roku podatkowego (kalendarzowego). Konsekwencją tego jest wymóg, aby ustawodawstwo podatkowe znane było podatnikom z odpowiednim wyprzedzeniem przed początkiem roku podatkowego˝.    Biorąc zatem pod uwagę, że Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej weszła w życie z dniem 17 października 1997 r. nie było możliwym w tak krótkim czasie, jaki pozostawał do końca tego roku, uruchomienie całej procedury legislacyjnej zmierzającej do uchwalenia nowej ustawy, regulującej między innymi opodatkowanie przychodów osób duchownych w czasie zapewniającym odpowiedni okres dostosowawczy, tzn. ze stosownym wyprzedzeniem czasowym przed początkiem nowego roku podatkowego.    Obecnie trwają prace nad projektem ustawy o zryczałtowanych formach opodatkowania. Przewiduje się utrzymanie zryczałtowanego opodatkowania również w odniesieniu do przychodów osób duchownych osiąganych z posług religijnych oraz ustalenie nowych stawek ryczałtu z uwzględnieniem realnych dochodów tych osób. Ponadto projektuje się wprowadzenie rozwiązań systemowych dotyczących sposobu waloryzacji stawek, tak aby nie było konieczne coroczne nowelizowanie przepisów.    Odnośnie do zgłoszonej przez pana posła propozycji wprowadzenia przepisów określających wysokość podatku odprowadzanego przez osoby duchowne w skali procentowej pragnę zauważyć, iż w opodatkowanie osób duchownych na zasadach zryczałtowanych, określonych w powołanym na wstępie rozporządzeniu ministra finansów z dnia 20 grudnia 1991 r. nie jest obligatoryjną formą opodatkowania tych osób. Przepisy wspomnianego rozporządzenia przewidują bowiem możliwość zrzeczenia się opodatkowania w formie ryczałtu i opłacanie tego podatku na zasadach ogólnych, tzn. według skali podatkowej.    Kończąc pragnę poinformować, iż projekt wspomnianej ustawy o zryczałtowanych formach opodatkowania, zostanie przekazany do Sejmu RP w terminie do dnia 30 czerwca 1998 r., natomiast ustawa o zryczałtowanych formach opodatkowania weszłaby w życie z dniem 1 stycznia 1999 r.    Minister    Leszek Balcerowicz    Warszawa, dnia 1 kwietnia 1998 r.