Debaty sejmoweIX Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie konsultacji ze związkami zawodowymi podwyżek czynszów regulowanych przez rady gmin

   Uprzejmie przedkładam odpowiedź na interpelację posła Mariana Marczewskiego z dnia 4 lutego 1998 r. w sprawie konsultacji ze związkami zawodowymi podwyżek czynszów regulowanych przez rady gminy.    Art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (DzU nr 55, poz. 234 ze zm.) przewiduje, że ogólnokrajowa organizacja międzyzwiązkowa, a także ogólnokrajowy związek zawodowy reprezentatywny dla pracowników większości zakładów pracy mają prawo opiniowania założeń i projektów ustaw oraz aktów wykonawczych do tych ustaw w zakresie objętym zadaniami związków zawodowych.    Z uwagi na to, iż zagadnienie przedmiotowego zakresu związkowej konsultacji założeń i projektów aktów prawnych organów samorządu terytorialnego w świetle zadań związków zawodowych budziło spory interpretacyjne, na wniosek pierwszego prezesa Sądu Najwyższego sąd ten w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 17 czerwca 1993 r. PZP 2/93 (OSNCP z 1994 r. nr 1, poz. 1), przyjął między innymi, iż obowiązek zasięgania przez organy samorządu terytorialnego opinii związków zawodowych ˝dotyczy założeń lub projektów aktów wykonawczych do ustaw, podejmowanych przez organy samorządu terytorialnego w wykonaniu szczegółowej delegacji ustawowej, jeżeli treść tych aktów odnosi się wprost do przedmiotu działalności związków zawodowych, określonego w art. 1 ust. 1, 4 i 6 tej ustawy˝.    Sąd Najwyższy ustalił, że konsultacji takiej powinny być poddane tylko założenia lub projekty aktów wykonawczych do ustaw obejmujących sprawy związane z reprezentacją i obroną praw, interesów zawodowych i socjalnych ludzi pracy, obroną ich godności, interesów materialnych i moralnych, zbiorowych i indywidualnych, tworzeniem korzystnych warunków pracy, bytu i wypoczynku.    Udzielenie odpowiedzi na pytanie postawione w interpelacji wymagałoby zatem dokonania wykładni przepisów prawa zmierzającej do rozstrzygnięcia, czy treść przepisów gminnych dotyczących podwyżek czynszów regulowanych za lokale mieszkalne odnosi się wprost do wspomnianego przedmiotu działalności związków zawodowych, a określonego w art. 1 ust. 1, 4 i 6 ustawy o związkach zawodowych. Podkreślić należy, iż wykładni przepisów prawa dokonują właściwe organy w drodze ich stosowania. Wykładnia ta podlega następnie weryfikacji w drodze orzecznictwa sądowego.    W tym miejscu, oprócz wskazanej na wstępie uchwały Sądu Najwyższego, przytoczyć należy poglądy wyrażone w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowiące podstawę rozstrzygnięć w podobnych sprawach.    W powołanym w interpelacji wyroku z dnia 14 września 1995 r. (sygn. SA/Sz 1288/95 ˝Wspólnota˝ 1996/16/18) NSA w Szczecinie stwierdził, iż uchwała rady gminy w sprawie opłat za wodę nie wymaga konsultacji ze związkami zawodowymi, także z tego powodu, iż przedmiot tej uchwały wychodzi poza zakres zadań związków zawodowych.    Naczelny Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 19 grudnia 1991 r. (sygn. SA/Kr 1512/91 - Orzecznictwo NSA 1992 nr 5, s. 21) przyjął natomiast, iż ustalenie opłat za przejazdy środkami komunikacji miejskiej niewątpliwie dotyczy zadań związków zawodowych określonych przepisami ustawy o związkach zawodowych (art. 1 ust. 1 i art. 7 ust. 1), w związku z czym projekty stosownych uchwał samorządu powinny być przedmiotem opiniowania ze strony związków zawodowych.    W kolejnym wyroku z dnia 30 czerwca 1994 r. (sygn. SA/Gd 2363/95 ˝Wokanda˝ 1994/12/36) NSA w Gdańsku przyjął, iż ustalenie wysokości opłaty targowej i sposobu jej poboru nie mieści się bezpośrednio w przedmiocie działalności związku zawodowego i nie wymaga spełnienia obowiązku konsultacji przewidzianego w art. 19 ust. 2 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych.    Sąd ten stwierdził, iż ˝analiza przepisów art. 1 ust. 1, art. 4 i 6 ustawy o związkach zawodowych oraz załączonego statutu NSZZ Solidarność (§ 6) nie daje podstaw do przyjęcia, aby ustalenie wysokości opłaty targowej i sposobu jej poboru odnosiło się do przedmiotu działalności skarżącego związku zawodowego w sposób bezpośredni, a zatem przed podjęciem uchwały w tej sprawie Rada Miejska nie miała obowiązku zachowania trybu konsultacji przewidzianego w art. 19 ust. 2 tej ustawy.    Przyjęcie odmiennego poglądu prowadzić mogłoby do wniosku, że każda uchwała rady gminy podejmowana w wykonaniu ustawy o podatkach i opłatach lokalnych wymagałaby konsultacji ze związkami zawodowymi, gdyż zarówno wysokość podatku od nieruchomości, jak i podatku od środków transportowych ma pośredni wpływ na wysokość kosztów utrzymania członków związków zawodowych˝.    Nawiązując do podnoszonego w interpelacji pisma Departamentu Polityki Mieszkaniowej byłego Ministerstwa Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa, według którego stawki czynszu regulowanego nie muszą być opiniowane przez związki zawodowe, godzi się zauważyć, iż jakikolwiek pogląd wyrażony w tej materii przez organa administracji państwowej nie może być wiążący ani dla organów samorządu terytorialnego, ani dla sądów, które są niezawisłe przy rozstrzyganiu spraw.    Należy przyjąć, iż w świetle obowiązującego prawa zagadnienie konsultowania ze związkami zawodowymi projektów uchwał gmin nie zostało niestety jednoznacznie rozstrzygnięte i wymagać będzie każdorazowo analizy treści konkretnej uchwały w odniesieniu zarówno do generalnych zadań związków zawodowych określonych w ustawie o związkach zawodowych, jak i postanowień statutu danego związku zawierającego szczegółową charakterystykę tych zadań. Pogląd taki wyraził między innymi Sąd Najwyższy w uzasadnienu do cytowanej wyżej uchwały.    Jednoznaczną odpowiedź na pytanie postawione w interpelacji można będzie uzyskać zatem jedynie na podstawie orzecznictwa sądowego. W przypadku rozbieżności tego orzecznictwa przedmiotowe zagadnienie będzie mogło zostać rozstrzygnięte przez Sąd Najwyższy działający w trybie art. 13 ustawy z dnia 20 września 1984 r. o Sądzie Najwyższym (DzU z 1994 r. nr 13, poz. 48 ze zm.).    Minister    Hanna Suchocka    Warszawa, dnia 12 marca 1998 r.