Debaty sejmoweIX Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie pomocy państwa dla rolników

   W związku z przesłaną przy piśmie zn. SPS-0202-570/98 z dnia 11 maja br. interpelacją posła Jana Kulasa w sprawie pomocy państwa dla rolników uprzejmie informuję, co następuje.    1. Na podstawie decyzji nr PP2/98 ministra finansów z dnia 16 kwietnia 1998 r. powołany został Zespół do spraw wdrożenia podatku od towarów i usług w rolnictwie, leśnictwie i rybołówstwie, którego zadaniem jest przygotowanie założeń dotyczących wprowadzenia podatku od towarów i usług w rolnictwie, leśnictwie i rybołówstwie, uwzględniających skutki gospodarcze, budżetowe i cenowe oraz przygotowanie projektów przepisów ustawowych i wykonawczych realizujących założenia. Efektem intensywnych prac ww. zespołu będzie przedłożenie w najbliższym czasie projektu założeń wdrożenia podatku VAT w rolnictwie do uzgodnień międzyresortowych. Podstawową zasadą uwzględnianą przy projekcji rozwiązań jest zapewnienie ˝neutralności podatku VAT w rolnictwie˝, oznaczającą, iż z tytułu wprowadzenia podatku VAT w rolnictwie nie powinien tracić ani budżet, ani rolnicy. W tym znaczeniu saldo rozliczeń z tytułu VAT w rolnictwie powinno być zerowe.    2. W roku bieżącym dostępność do preferencyjnych kredytów inwestycyjnych jest znacznie ograniczona ze względu na konieczność skierowania w pierwszej kolejności środków będących w dyspozycji Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na dopłaty do oprocentowania kredytów zaciągniętych w latach 1994-1997. W okresie tym podmioty realizujące inwestycje w rolnictwie, przetwórstwie rolno-spożywczym i usługach na rzecz rolnictwa mogły ubiegać się o kredyty z 35 linii kredytowych. Taka polityka była możliwa, ponieważ poza dotacjami budżetowymi Agencja wykorzystywała pozostałości środków z lat poprzednich i korzystała z zasilenia Narodowego Banku Polskiego ze środków pochodzących z oprocentowania obowiązkowych rezerw bankowych, a także wydatkowała środki z pożyczki Banku Światowego ASAL 300 uruchomionej w 1993 r.    W 1998 r. Agencja zobowiązana jest do realizacji dopłat do kredytów udzielonych w ciągu czterech poprzednich lat, a wobec tego jeśli nie miałoby dojść do przerwania pomocy podmiotom spłacającym wcześniej zaciągnięte kredyty, niezbędne okazało się zaangażowanie na pokrycie skutków decyzji kredytowych z lat ubiegłych około 87% środków będących w dyspozycji Agencji, zgodnie z projektem budżetu na 1998 r. przedłożonym prezydentowi przez ministra finansów poprzedniej koalicji. Na rok bieżący rząd poprzedniej koalicji w projekcie budżetu na 1998 r. przewidywał dla Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dopłaty do rolniczych kredytów inwestycyjnych na poziomie zapewniającym sfinansowanie tylko ok. 50% zobowiązań Agencji z tytułu udzielonych kredytów w latach poprzednich. Mimo rosnących zobowiązań Agencji, wynikających z decyzji kredytowych z czterech poprzednich lat, w ustawie o Narodowym Banku Polskim przyjętej przez poprzedni parlament wyeliminowana została możliwość przekazywania Agencji środków pochodzących z oprocentowania rezerw bankowych oraz rozdysponowane zostały całkowicie środki z pożyczki ASAL 300 na rozwój infrastruktury wsi, a równocześnie nie podjęto skutecznych działań, aby zapewnić jakiekolwiek środki na rozwój infrastruktury wsi.    W wyniku podjęcia z inicjatywy Ministerstwa Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej wielokierunkowych działań, m.in.:    - zmiany umów z bankami i obniżenia oprocentowania kredytów oraz marż bankowych,    - zwiększenia przez Sejm i Senat RP w ustawie budżetowej na 1998 r. wydatków na dopłaty do kredytów inwestycyjnych o 11,5% w porównaniu do projektu poprzedniej koalicji,    otwarta została szansa kontynuowania kredytowej pomocy dla rolnictwa i powstała możliwość uruchomienia w 1998 r. nowych kredytów w ramach 8 inwestycyjnych linii szczególnie istotnych dla dalszej restrukturyzacji i modernizacji rolnictwa:    1) na zakup gruntów rolnych przez rolników,    2) na utworzenie lub urządzenie gospodarstw rolnych przez osoby, które nie przekroczyły 40 roku życia,    3) na utworzenie lub urządzenie gospodarstwa rolnego w ramach realizacji zaakceptowanego przez ministrów rolnictwa i gospodarki żywnościowej oraz finansów programu osadnictwa rolniczego na gruntach skarbu państwa,    4) na realizację przedsięwzięć objętych branżowym programem restrukturyzacji i modernizacji mleczarstwa,    5) podstawowych kredytów inwestycyjnych na realizację inwestycji związanych z rozwojem i modernizacją gospodarstw rolnych,    6) na tworzenie nowych, pozarolniczych miejsc pracy na wsi,    7) na realizację przedsięwzięć objętych programem wspólnego użytkowania maszyn rolniczych w gospodarstwach rolniczych,    8) na wznowienie produkcji w gospodarstwach rolnych i działach specjalnych produkcji rolnej znajdujących się na obszarach dotkniętych znacznymi rozmiarami klęsk żywiołowych - na wnioski wojewodów.    Pomimo powyższych działań dostępność w 1998 r. do kredytów inwestycyjnych jest niewątpliwie mniejsza, a wynika to z wielkości dotacji określonych w ustawie budżetowej na 1998 r. (583,9 mln zł) oraz wyżej przedstawionych decyzji podjętych wcześniej przez rząd koalicji SLD-PSL i parlament poprzedniej kadencji.    Wielkość uruchamianej corocznie preferencyjnej linii kredytów obrotowych na cele rolnicze, tj. na zakup rzeczowych środków obrotowych do produkcji rolnej oraz na finansowanie skupu produktów rolnych uzależniona jest bezpośrednio od kwoty środków budżetowych przewidzianych w ustawie budżetowej na dopłaty do oprocentowania tych kredytów. W projekcie budżetu na 1998 r., przygotowanym przez rząd koalicji SLD-PSL, kwota wydatków budżetowych na dopłaty do oprocentowania kredytów obrotowych na cele rolnicze została ustalona na bardzo niskim poziomie (w relacji do potrzeb), tj. zapewniającym praktycznie tylko pokrycie skutków finansowych z tytułu kredytów udzielonych w 1997 r. na zakup środków do produkcji rolnej i na skup surowców rolnych. Powyższe założenia przyjęte w projekcie budżetu przedłożonym prezydentowi przez ministra finansów z koalicji SLD - PSL stworzyły zagrożenie zaprzestania udzielania nowych kredytów obrotowych rolnikom i podmiotom przetwórstwa spożywczego skupującym surowce rolne oraz zagrożenie całkowitej blokady pomocy kredytowej dla rolnictwa.    W pierwszym okresie działalności nowej koalicji pilnym zadaniem było więc rozwiązanie problemu odblokowania możliwości uruchomienia mechanizmów pomocy kredytowej dla rolnictwa. Podjęte zostały negocjacje z bankami zmierzające do zmiany umów i obniżenia oprocentowania kredytów przyjmowanego w rozliczeniach dopłat ze środków Agencji. W wyniku tych negocjacji przez obniżenie marż bankowych realizowanych przy udzielaniu kredytów rolniczych uzyskano znaczne oszczędności.    Na poprawę sytuacji w tym zakresie pozytywnie wpłynęła także decyzja Sejmu i Senatu o zwiększeniu wydatków na dopłaty do rolniczych kredytów obrotowych o 13,3% w porównaniu do projekcji poprzedniej koalicji (do kwoty 559,2 mln zł). W efekcie powyższych działań dostępność do nowo uruchamianych w br. kredytów obrotowych dla rolników na zakup rzeczowych środków obrotowych do produkcji rolnej, przy obniżonej normie z równowartości 10 q żyta na 1 ha UR do 6 q, tj. z 348,8 zł/ha do 225,9 zł/ha, powinna być nie mniejsza niż w 1997 r. Natomiast kredyty na skup płodów rolnych będą uruchamiane w 1998 r. w dotychczasowym zakresie.    3. Określone w międzynarodowych umowach handlowych regulacje dotyczące warunków handlu zagranicznego, w tym importu produktów rolnych, muszą być bezwzględnie przestrzegane przez wszystkie strony te umowy podpisujące. Umowy podpisane przez Polskę np. z krajami CEFTA, GATT/WTO nie mogą być zerwane. Na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 28 czerwca 1995 r. o zasadach, warunkach i trybie nakładania opłat celnych dodatkowych na niektóre towary rolne przywożone z zagranicy (DzU nr 98, poz. 485) w dniu 1 czerwca 1998 r. określony został w rozporządzeniu wykaz towarów rolnych przywożonych z zagranicy, na które mogą być nałożone opłaty celne dodatkowe oraz wielkości progowe i ceny progu dla towarów rolnych przywożonych z zagranicy. Wejście w życie powyższego rozporządzenia oznacza, że produkty rolne określone w wykazie, w tym podstawowe zboża (pszenica, żyto, jęczmień, owies), objęte będą monitorowaniem importu w 1998 r. a także wyliczone zostaną dla nich wielkości progowe lub ceny progu. Jeżeli import przekroczy wielkości progowe lub będzie realizowany po cenach niższych od cen progu, minister gospodarki na wniosek ministra rolnictwa i gospodarki żywnościowej wprowadzi dodatkową opłatę celną na dany produkt.    4. Zarówno w roku bieżącym, jak i w latach następnych Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz Agencja Rynku Rolnego będą kontynuować określoną ustawowo działalność statutową. Obie agencje są państwowymi jednostkami organizacyjnymi, prowadzącymi samodzielną gospodarkę finansową. Nadzór ogólny nad Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa sprawuje minister rolnictwa i gospodarki żywnościowej, a w zakresie gospodarki finansowej - minister finansów. Podobnie Agencja Rynku rolnego jest kontrolowana przez obu ww. ministrów, a bezpośrednio podlega prezesowi Rady Ministrów. Ponadto Agencja Rynku Rolnego ma ustawowy obowiązek przedkładania sprawozdania ze swojej działalności m.in. sejmowej Komisji Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej.    5. Zgodnie z założeniami ˝Średniookresowej strategii rozwoju rolnictwa i obszarów wiejskich˝ w opodatkowaniu rolnictwa przewiduje się:    a) wdrożenie w rolnictwie podatku od towarów i usług,    b) wprowadzenie ulg w podatku dochodowym dla rolników podejmujących pozarolniczą działalność gospodarczą oraz dla podmiotów tworzących nowe miejsca pracy dla mieszkańców wsi,    c) rozszerzenie stosowania etanolu jako dodatku do benzyn, co powinno zapewnić lepsze wykorzystanie i zwiększenie możliwości sprzedaży surowców rolniczych do produkcji spirytusu surowego oraz ograniczyć emisję szkodliwych substancji do atmosfery przez pojazdy mechaniczne.    6. Zakres preferencyjnego kredytowania skupu w roku bieżącym będzie analogiczny jak w roku ubiegłym. Limity dopłat do oprocentowania kredytów na skup Ministerstwo Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej przekazało Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, która określi je dla poszczególnych banków. Podmioty, które uzyskają preferencyjny kredyt na skup płodów rolnych, obowiązane są m.in. do stosowania w skupie produktów rolnych, dla których określona jest cena minimalna, cen nie niższych od tej ceny oraz dokonania zapłaty kwot należnych dostawcom w terminach określonych w umowach z dostawcami lub w terminie nie dłuższym niż 14 dni od dnia przyjęcia produktu od dostawcy. Również Agencja Rynku Rolnego przewiduje udzielanie poręczeń spłaty kredytów skupowych dla jednostek realizujących zadania zgodnie z programem działań interwencyjnych ARR.    Odnosząc się do spraw związanych z oczekiwanym wzrostem wydatków na rolnictwo w roku przyszłym, uprzejmie informuję, że potrzeby rolnictwa w zakresie wspierania przemian struktury agrarnej i restrukturyzacji oraz rozwoju infrastruktury wsi są ogromne, ponieważ wynikają z wieloletnich zaniedbań i stosowanych przez ponad 40 lat preferencji dla sektora uspołecznionego, w którym zaangażowane środki finansowe nie spowodowały w rolnictwie pozytywnych zmian strukturalnych (w 1996 r. przeciętna powierzchnia gospodarstwa rolnego wynosiła 7 ha użytków rolnych, podczas gdy w 1960 r. - 6,83 ha). W Ministerstwie Finansów prowadzone są już prace nad projektem budżetu na 1999 r. i minister rolnictwa i gospodarki żywnościowej zgłosił zapotrzebowanie na środki niezbędne do realizacji nowych i rozszerzenie dotychczasowych zadań.    Sekretarz stanu    Ryszard Brzezik    Warszawa, dnia 4 czerwca 1998 r.