Debaty sejmoweIX Kadencja

Interpelacja w sprawie sztucznego zbiornika wodnego Siemianówka w woj. podlaskim

   Zalew Siemianówka (jezioro Siemianowskie) został wybudowany w latach 1977-1990 jako największy w regionie północno-wschodnim, a jeden z największych w Polsce (powierzchnia zlewni wynosi 1094 km2) sztuczny zbiornik wodny. Jest on zlokalizowany w dolinie górnej Narwi, na obszarze objętym projektem Zielonych Płuc Polski (na terenie gmin Michałowo i Narewka w powiecie hajnowskim). Miał on spełniać znaczące role w gospodarce regionu, takie jak: zasilanie wodą w okresach niżówkowych Narwiańskiego Parku Narodowego, nawadnianie użytków rolnych w dolinie Narwi, wykorzystanie spiętrzenia dla celów energetycznych oraz w rozwoju turystyki i rekreacji.    Powstały w wyniku spiętrzenia wody zaporą ziemną zbiornik po kilku latach funkcjonowania okazał się bombą ekologiczną. Po jego wybudowaniu znacznie obniżył się poziom wody w Narwi. Wartka niegdyś rzeka, w niektórych miejscach mająca nawet kilka metrów głębokości, dziś jest płytką rzeczką, z braku wartkiego nurtu zarastającą w szybkim tempie sitowiem. Płytki poziom wód powoduje, że osusza się bagienny teren Narwiańskiego Parku Narodowego. Następuje turzycowienie, zaczcinowienie i zakrzaczenie znacznych obszarów. Wiele gatunków ptaków przestaje z tego powodu gniazdować na terenie parku. Park Narodowy powoli traci swój dawny charakter.    Obszary płycizn w zbiorniku powodowały większe, niż się spodziewano parowanie wody i wydłużało okres napełniania zbiornika. Pojawił się również problem sinic wydzielających substancje toksyczne, powodujących zarazem zagrożenie dla zdrowia ludzi i zwierząt oraz ograniczających funkcje turystyczne i rekreacyjne. Nierozwiązaną kwestią pozostaje również transport substancji niebezpiecznych zza wschodniej granicy. Trasę przewozu niebezpiecznych ładunków przesunięto na południe i w tej chwili przecina ona zbiornik retencyjny Siemianówka położony w bezpośrednim sąsiedztwie Puszczy Białowieskiej.    Powtarzające się co roku zakwity sinic, deficyt tlenu oraz śnięte ryby zagrażają już nie tylko spiętrzonej na zbiorniku rzece Narew i oddalonemu o kilkadziesiąt kilometrów Narwiańskiemu Parkowi Narodowemu, ale również w różnych okresach zatrucie Narwi zagrażało Zalewowi Zegrzyńskiemu - warszawskiemu ujęciu wody pitnej. Próbując ratować sytuację, w połowie 2000 roku obniżono poziom wody w Siemianówce do połowy, lecz problem nadal pozostał.    Ponieważ zbiornik wodny Siemianówka został wybudowany przede wszystkim z myślą o potrzebach rolnictwa, odpowiedzialnym za jego stan i utrzymanie uczyniono Ministerstwo Rolnictwa. Bezpośrednio zbiornikiem zarządza Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w Białymstoku. Można postawić pytanie: Czy nie powinno przejąć odpowiedzialności za utrzymanie zbiornika Ministerstwo Środowiska, a przynajmniej czy nie należałoby zwiększyć roli tego Ministerstwa w wyznaczeniu kierunków dalszego postępowania ze zbiornikiem?    W związku z powyższymi problemami pragnę zadać panu Ministrowi następujące pytania:    1. Czy w ostatnich latach prowadzono badania i analizy naukowe dotyczące zbiornika Siemianówka, a jeśli tak, to jakie wynikają z nich wnioski? Jakie niekorzystne zmiany w środowisku naturalnym spowodowała Siemianówka na przestrzeni ostatnich lat?    2. Jakie działania powinno się podjąć, aby usunąć negatywne wpływy zbiornika na przyrodę i jakie byłyby koszty tych działań? Jakie są koncepcje docelowe, wychodzące ponad mało skuteczne działania doraźne, zlikwidowania niekorzystnych zjawisk, jakie niesie ze sobą Siemianówka?    3. Czy przyjęty został jakikolwiek oficjalny program w zakresie przywrócenia wartości użytkowych i przyrodniczych zbiornika (np. dotyczący jego rekultywacji)?    4. Czy prowadzone są rozmowy z Ministrem Środowiska na temat zwiększenia roli tego Ministerstwa w rozpoznaniu problemów, jakie zalew wywołuje w przyrodzie (w samym zalewie, w Narwiańskim Parku Narodowym i in.) i ich zlikwidowaniu lub złagodzeniu?    Z poważaniem    Poseł Roman Czepe    Warszawa, dnia 27 kwietnia 2006 r.