Debaty sejmoweIX Kadencja

Interpelacja w sprawie dostępu do informacji publicznych

   Szanowny Panie Premierze! Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2001 r. Nr 112, poz. 1198 ze zm.) każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Wedle art. 6 ustawy udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o:    1) polityce wewnętrznej i zagranicznej, w tym o:    a) zamierzeniach działań władzy ustawodawczej oraz wykonawczej,    b) projektowaniu aktów normatywnych,    c) programach w zakresie realizacji zadań publicznych, sposobie ich realizacji, wykonywaniu i skutkach realizacji tych zadań,    2) podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1 ustawy, w tym o:    a) statusie prawnym lub formie prawnej,    b) organizacji,    c) przedmiocie działalności i kompetencjach,    d) organach i osobach sprawujących w nich funkcje i ich kompetencjach,    e) strukturze własnościowej podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 3-5,    f) majątku, którym dysponują,    3) zasadach funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o:    a) trybie działania władz publicznych i ich jednostek organizacyjnych,    b) trybie działania państwowych osób prawnych i osób prawnych samorządu terytorialnego w zakresie wykonywania zadań publicznych i ich działalności w ramach gospodarki budżetowej i pozabudżetowej,    c) sposobach stanowienia aktów publicznoprawnych,    d) sposobach przyjmowania i załatwiania spraw,    e) stanie przyjmowanych spraw, kolejności ich załatwiania lub rozstrzygania,    f) prowadzonych rejestrach, ewidencjach i archiwach oraz o sposobach i zasadach udostępniania danych w nich zawartych,    g) naborze kandydatów do zatrudnienia na wolne stanowiska, w zakresie określonym w przepisach odrębnych,    h) konkursie na wyższe stanowisko w służbie cywilnej, w zakresie określonym w przepisach odrębnych,    4) danych publicznych, w tym:    a) treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności:    - treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć,    - dokumentacja przebiegu i efektów kontroli oraz wystąpienia, stanowiska, wnioski i opinie podmiotów ją przeprowadzających,    b) stanowiska w sprawach publicznych zajęte przez organy władzy publicznej i przez funkcjonariuszy publicznych w rozumieniu przepisów Kodeksu karnego,    c) treść innych wystąpień i ocen dokonywanych przez organy władzy publicznej,    d) informacja o stanie państwa, samorządów i ich jednostek organizacyjnych,    5) majątku publicznym, w tym o:    a) majątku Skarbu Państwa i państwowych osób prawnych,    b) innych prawach majątkowych przysługujących państwu i jego długach,    c) majątku jednostek samorządu terytorialnego oraz samorządów zawodowych i gospodarczych oraz majątku osób prawnych samorządu terytorialnego, a także kas chorych,    d) majątku podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 5, pochodzącym z zadysponowania majątkiem, o którym mowa w lit. a)-c), oraz pożytkach z tego majątku i jego obciążeniach,    e) dochodach i stratach spółek handlowych, w których podmioty, o których mowa w lit. a)-c), mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów Kodeksu spółek handlowych, oraz dysponowaniu tymi dochodami i sposobie pokrywania strat,    f) długu publicznym,    g) pomocy publicznej,    h) ciężarach publicznych.    Dokumentem urzędowym w rozumieniu ustawy jest treść oświadczenia woli lub wiedzy, utrwalona i podpisana w dowolnej formie przez funkcjonariusza publicznego w rozumieniu przepisów Kodeksu karnego, w ramach jego kompetencji, skierowana do innego podmiotu lub złożona do akt sprawy.    Powołane wyżej przepisy ustawy są niejasne i nieprecyzyjne. Przepisowi art. 1 można przede wszystkim zarzucić, że definiuje pojęcie informacji publicznej idem per idem, nie wyjaśniając, czym w istocie jest informacja publiczna. Pojęcia tego nie precyzuje także art. 6 ustawy, który nie zawiera zamkniętego katalogu informacji, które należy uznać za publiczne, lecz wymienia jedynie przykłady. Żaden z przepisów ustawy nie określa również przesłanek, jakimi należałoby się kierować, odróżniając informację publiczną od każdej innej.    W związku z niejasnymi zapisami ustawy kwestia jej zastosowania stała się przedmiotem orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego. Orzecznictwo to jest jednak niespójne i również nie ułatwia organom zobowiązanym do przestrzegania ustawy jej stosowania. I tak np. w wyroku z dnia 25 marca 2003 r. Sąd ten stwierdził, że informacją publiczną będzie każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Informacja publiczna odnosi się jednak do faktów. W uzasadnieniu Sąd podkreślił, że pojęcie informacji publicznej określa ustawodawca w art. 1 ust. 1 i art. 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. W ich świetle informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 ustawy. Ponieważ sformułowania te nie są zbyt jasne, należy przy ich wykładni kierować się art. 61 Konstytucji RP. Uwzględniając wszystkie te aspekty, można powiedzieć, że informacją publiczną będzie każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Informacja publiczna odnosi się jednak do faktów. Bliższa analiza art. 6 ustawy wskazuje, że wnioskiem w świetle tej ustawy może być objęte jedynie pytanie o określone fakty, o stan określonych zjawisk na dzień udzielenia odpowiedzi. Stąd Naczelny Sąd Administracyjny już w wyroku z dnia 27 września 2002 r., II SA/Bk 180/02, podkreślił, że nie mają charakteru informacji publicznej wnioski w sprawie indywidualnej, jak żądanie wyjaśnienia treści aktów czy polemika z dokonanymi ustaleniami. W wyroku zaś z dnia 30 października 2002 r. sygn. akt II SA 1956/02 (MoP 2002, nr 23, s. 1059), Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził m.in., że zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej i art. 61 Konstytucji RP informację publiczną stanowi każda wiadomość wytworzona przez szeroko rozumiane władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje, a także inne podmioty, które tę władzę realizują lub gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa w zakresie tych kompetencji. Taki charakter ma również wiadomość niewytworzona przez podmioty publiczne lub odnosząca się do tych podmiotów. Za taką wykładnią przemawia także treść art. 5 ust. 2 powołanej ustawy, gdyż wskazuje wyjątki od zasady udostępnienia, przy czym wyjątki te dotyczą właśnie informacji publicznych. Tym samym akta sprawy administracyjnej (jako odnoszące się do działania podmiotów publicznych, tj. organów administracji publicznej) stanowią informację publiczną. Sąd zróżnicował natomiast kwestię dostępu do zawartych w takich aktach danych osobowych czy informacji stanowiących prawnie chronioną tajemnicę bądź ochronę prawa prywatności. Organ, odmawiając udostępnienia informacji, musi konkretnie wskazać, jakie dokumenty podlegają wyłączeniu ze względu na ochronę powołanych dóbr. Sąd podkreślił równocześnie, że nie jest dopuszczalna sytuacja uznania akt w całości za niepodlegające udostępnieniu, bez żadnych ustaleń, tzn. bez nadania im charakteru tajemnicy służbowej i nieopatrzeniu zgodnie z ustawą o ochronie informacji niejawnych klauzulą poufne, bądź też wykazania, że dotyczą one prawnie chronionej tajemnicy, prawa prywatności itp.    Na uwagę zasługuje również art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy, który stanowi, iż podmiot zobowiązany do stosowania ustawy jest zobowiązany zapewnić wnioskodawcy możliwość kopiowania informacji. Nie precyzuje natomiast, w jaki sposób to kopiowanie powinno nastąpić, czy w obecności pracownika, czy w urzędzie, czy jest możliwość ˝wypożyczenia˝ dokumentu do skopiowania, czy też może organ ma doręczyć wnioskodawcy skopiowany dokument stanowiący w myśl ustawy informację publiczną.    W związku z powyższym zapytuję:    - Czy planowane są działania mające na celu znowelizowanie ustawy poprzez precyzyjne określenie pojęcia ˝informacja publiczna˝?    - Co w istocie na gruncie obowiązujących przepisów stanowi informację publiczną, a co jest pozbawione tego przymiotu?    - Czy poszczególne dokumenty zgromadzone w celu rozstrzygnięcia przez organ indywidualnej sprawy stanowią informację publiczną, a może informacją taką jest decyzja rozstrzygająca sprawę?    - Czy informacją publiczną są dokumenty gromadzone przez organ w celu dokonania czynności cywilnoprawnej, np. sprzedaży nieruchomości, czego przykładem może być operat szacunkowy nieruchomości?    - Czy organ zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej poprzez skopiowanie jej nośnika ma każdorazowo obowiązek kopiowania i doręczania kserokopii wnioskodawcy, czy też może wezwać wnioskodawcę, by w siedzibie urzędu zrobił kserokopię dokumentu?    Z poważaniem    Poseł Jacek Falfus    Warszawa, dnia 10 stycznia 2006 r.